Glamtalk: huidkanker maakt een grote opmars in Nederland

'1 op de 5 mensen krijgt huidkanker'

huidkanker nederland vrouwen
Jasper Rens van Es / Glamour NL

Urenlang bakken en braden in de zon? Doe maar niet, zeggen experts. Huidkanker stijgt het hardst van álle vormen kanker – en de grootste risicofactor is, helaas maar waar... de zon.

Huidkanker

‘Vandaag een tomaatje, morgen een chocolaatje’, zeiden mijn vriendinnen en ik op de middelbare school tegen elkaar. Als ik op vakantie ging, was mijn ultieme doel: bruin worden. Ik oliede mezelf helemaal in en zette wekkers zodat beide kanten van mijn lijf even bruin zouden worden. Met vriendinnen was het een soort wedstrijd wie het bruinst was geworden op vakantie; we vergeleken onze ‘tan lines. Ik ging mezelf beter insmeren toen mijn moeder melanoom kreeg: de meest agressieve vorm van huidkanker. Gelukkig was ze er op tijd bij, maar als ze uitzaaiingen had gehad, was ze binnen een jaar dood geweest. Maar nog steeds als ik op een zonnig terras zit, denk ik: ah joh, nu hoef ik me toch niet in te smeren? Heb ik het even goed mis.

1 op de 5 mensen krijgt huidkanker. Het is de hardst stijgende en meest voorkomende kankersoort in Nederland. 52% van alle kankergevallen in Nederland gaat om huidkanker, op de tweede plaats staat borstkanker met 12%. Dit blijkt uit nieuwe cijfers van Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL).

Hoe kan het dat deze vorm zo’n schrikbarende hoge vlucht neemt? Om antwoord te krijgen op deze vraag, bel ik met met Marieke Louwman – zij is onderzoeker epidemioloog huidkanker. Louwman: ‘Deze stijging komt voornamelijk door drie redenen. Ten eerste, omdat we steeds meer op zonvakanties zijn gegaan afgelopen decennia. Overmatige blootstelling van zon en/of zonnebank is de belangrijkste oorzaak van huidkanker. Een andere reden is omdat mensen langer leven. De meeste mensen die doodgaan aan huidkanker zijn 70+, maar we zien steeds meer jonge mensen die huidkanker krijgen. De laatste reden is een positieve boodschap: we ontdekken huidkanker eerder in een vroeg stadium. In de media is er meer aandacht voor, waardoor mensen alerter zijn en met een plekje eerder naar de dokter gaan.’

Basaalcelcarcinoom

Sabine* (24) is zo’n alert iemand. Zij was twintig toen ze een plekje op haar hoofd voelde, vertelt ze me aan de telefoon. ‘Ik voelde een soort bolletje op de zijkant van mijn hoofd, iets onder mijn slaap. Het zag eruit als een puistje. Telkens als ik eraan zat begon het gelijk te bloeden. Mijn huisarts zei dat het niks was, maar het bleef groeien, het voelde niet goed. Toen ik 22 was ben ik naar een dermatoloog gegaan. Ze zei: “we hebben een kleine tumor gevonden; een basaalcelcarcinoom (BCC).” Ik kan me niet herinneren wat daarna werd gezegd. Ik was enorm in paniek. Ik dacht alleen maar: wat nu? Huidkanker ik? Ik ben pas 22! Gelukkig werd er gelijk verteld dat het een goed behandelbare vorm was, en het kon worden weggesneden. Na twee keer wegsnijden was het weg. De pijn viel ook mee. Ik ga nog een keer per jaar naar controle.’

Basaalcelcarcinoom (BCC) is één van de drie groepen huidkanker die het meest voorkomt, vertelt dermatoloog Sharon Dodemont. ‘Van de 73.000 mensen die afgelopen jaar huidkanker kreeg, ging het in 48.000 gevallen om BBC, 15.000 mensen kregen plaveiselcelcarcinoom (PCC) en 7.000 melanoom – de rest zijn hele zeldzame vormen. Alle vormen zijn afgelopen jaar gestegen.'

Hoeveel mensen sterven van die aantallen? Dodemont: ‘Het grootste gedeelte van de huidkanker patiënten overleeft het. Per jaar sterven 900 mensen aan huidkanker, bij 800 mensen gaat het om melanoom. Aan BCC gaat bijna nooit iemand dood, en bij PCC is de kans 4% dat het uitzaait.’

Mandy (33) kreeg ook BCC. ‘Ik had een keer een allergische reactie op mijn borst, en dat plekje is nooit helemaal weggegaan. Toen ik een gratis huidcheck kon doen, liet ik meteen dat gekke plekje checken. De dermatoloog zei dat het eczeem was, en dat ik een crème kon gebruiken. Na een paar maanden, ik was toen 31, ging ik naar de huisarts voor een sterkere crème – het plekje ging niet weg. Zij zei meteen dat het huidkanker was. Ik schrok me rot. Ik kreeg een chemocrème, die ik een keer in de paar dagen moest smeren. Dat was heel heftig. Echt rotspul. Ik kreeg rare dromen, en het brandde enorm omdat ik infecties kreeg. Maar het hielp: een halfjaar later was de kanker weg. Nu krijg ik elk halfjaar een volledige check op huidkanker. Het is gewoon heel stom, dat plekje zat er al twee jaar. Ik dacht steeds: ja jeetje, moet ik daar nou wat mee? Ik was gewoon niet een type die voor zoiets naar de huisarts zou gaan.’

Ja, want hoe weet je wanneer iets ‘gewoon’ een plekje is of dat de kans aanwezig is dat het kanker is? Ik vraag het Dodemont. Zij legt uit: ‘BCC is moeilijk te ontdekken. Het is een rood/glanzend plekje dat sneller opengaat, bijvoorbeeld bij het afdrogen. Eigenlijk moet ieder wondje binnen een paar weken genezen. PCC groeit meestal sneller en voelt harder aan. Het is pijnlijk als je erop drukt en het is een licht rode ruwe huid. Het zit vaak in een gebied van zonblootstelling. Je ziet het vaak op het kale hoofd bij mannen. Melanoom is de meest agressieve, dodelijke variant. Het ontstaat meestal uit een moedervlek.’ (Check de moedervlek-check).

Fleur (37) heeft uitgezaaide melanoom. ‘Op een zomerse dag in 2014 zat ik in mijn bikini in een park met een bevriende dermatoloog. Hij zei: “die moedervlek in je zij moet je laten weghalen.” Hij vond hem verdacht: groot en donkerder van kleur. Mijn eigen dermatoloog was nogal laconiek, zei dat het niks was. Ik heb de moedervlek weg laten halen, maar er is heel weinig weggesneden, waardoor het niet goed is beoordeeld. Een medische misser. In 2018 voelde ik een knobbeltje in mijn oksel. Het bleek uitgezaaide huidkanker, hoogstwaarschijnlijk vanuit die melanoom uit 2012. Mijn hele wereld stortte in. Ik werd geopereerd: er werden 22 lymfeklieren weggehaald. Ik leek schoon, maar afgelopen februari voelde ik weer iets in mijn oksel. Het bleek terug te zijn gekomen. Volgende week word ik geopereerd en ik wacht nu op de uitslag van mijn hersenscan. Ik was al die tijd onder controle, maar op die scans kan je zo’n klein plekje niet zien. Melanoom is echt een sluipmoordenaar, want je hebt niks door. Het is extra cru: ik heb altijd goed opgelet, meerdere moedervlekken weggehaald, smeer me altijd in met factor 50. Het is bij mij domme pech, maar ik heb een risico huid: wit met heel veel moedervlekken.’

Sommige mensen lopen meer risico

Dodemont vertelt inderdaad dat sommige mensen meer risico lopen. ‘Als je rood haar hebt, een lichte huid, meer dan 100 moedervlekken, een oudere leeftijd, als je eerder huidkanker hebt gehad, mensen met een laag immuunsysteem, als je eerdere bestraling hebt gehad of met bepaalde chemische stoffen in aanraking bent gekomen.’

Nienke (37) heeft ook een risico-huid. ‘Ik heb héél veel moedervlekken. Op mijn zestiende had ik een beginnende melanoom. De dermatoloog zei dat ik nooit meer in de zon mocht. Als zestienjarige had ik daar schijt aan, maar sinds mijn 22e let ik heel goed op. Ik smeer me altijd goed in en zit niet te lang in de zon. Mijn dermatoloog maakt altijd foto’s van mijn moedervlekken. In totaal zijn er 14 moedervlekken weggehaald. Op vroege leeftijd heb ik gerealiseerd hoe belangrijk het is om goed voor je huid te zorgen. Wat per direct moet worden afgeschaft: zonnebanken die korting geven aan studenten!’

‘Vooral bij melanoom geldt een verhoogd risico dat je het op latere leeftijd krijgt, als je tijdens je tienerjaren en jeugd kort hevige blootstellingen aan de zon hebt gehad. Voornamelijk verbranden is gevaarlijk,’ vertelt Louwman.

Dat verbranden slecht is, weten de meeste mensen wel. Maar in zonlicht zit vitamine D en dat is hartstikke gezond, toch? Dodemont: ‘Regelmatig zonlicht op je huid, een licht kleurtje is geen probleem. Maar verbranden en bruin worden betekent schade toebrengen. Mensen gaan niet naar de zonnebank voor vitamine D, maar puur om bruin te worden. Als je niet in de zon zou komen, zou je bijna geen huidkanker kunnen krijgen. Zo'n 80% van de gevallen is zon-gerelateerd.’

Zongeschiedenis

Mandy woonde tot een paar maanden geleden in Australië. ‘Zonnebanken zijn daar verboden. Daar gebruiken mensen spray tans als ze bruin willen worden. Mijn Australische vrienden waren in shock toen ik vertelde over mijn zongeschiedenis; dat ik me insmeerde met olie konden ze niet geloven en al helemaal niet dat mijn ouders vroeger thuis een zonnebank hadden. Ik smeer me elke dag in met factor 50. Het is echt belangrijk dat we ons bewust zijn van de gevolgen van de zon, en hoe we in Nederland met de zon omgaan.’

Dodemont en Louwman zijn beide voorstander van onze zonblootstelling verminderen en goed insmeren. ‘Mensen hebben vaak neiging zuinig te smeren. Smeer goed, iedere twee uur en altijd na zwemmen of zweten. Watervast betekent niet dat het de hele tijd oké is. En smeer ook als het bewolkt is,’ zegt Dodemont.

Hoe zullen de cijfers de komende jaren eruitzien? Louwman vertelt dat het rapport van huidkanker Nederland laat zien dat het komende tien jaar het aantal huidkanker patiënten met 35% zal stijgen. ‘We brengen het nu extra onder de aandacht omdat we willen zorgen dat er voldoende zorg is. Nu is het nog te doen, maar als het zo erg stijgt, kan de zorg in de knel komen. Er is niet één eenvoudige oplossing, maar een verhoogde bewustwording en minder risicovolle blootstelling is belangrijk.’

Moedervlek check

De volgende ABCDE-methode wordt vaak gebruikt om een melanoom te herkennen. Voor meer informatie check de site van Stichting Melanoom.

- Asymmetrie: de (moeder)vlek is niet symmetrisch in kleur of vorm

- Border: De (moeder)vlek heeft een onregelmatige grillige rand

- Color: De (moeder)vlek verandert van kleur of heeft verschillende kleuren

- Diameter: De (moeder)vlek heeft een doorsnede van meer dan 6 mm

- Evolving/verandering: De (moeder)vlek jeukt, bloedt of verandert

Tip van Dodemont: 'Gebruik apps als Huidmonitor of SkinVision. Let op: de apps zijn bedoeld om plekjes in de gaten te houden, niet om te bepalen of het kwaadaardig is of niet.'

This content is created and maintained by a third party, and imported onto this page to help users provide their email addresses. You may be able to find more information about this and similar content at piano.io
Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van Body