Wat doen 'naakte' beelden op social media met ons zelfbeeld? Glamour ging op onderzoek uit.

Hoe onschuldig is jezelf 'blootgeven' op Instagram?

Glamour spreekt twee experts die onderzoek deden naar de gevolgen voor onszelf en anderen

Glamour’s Babette verwondert zich over het gemak waarmee we onszelf tegenwoordig ‘blootgeven’ op Instagram. Hoe onschuldig is dit voor onszelf en voor anderen?

Instagram lijkt tegenwoordig meer billen en borsten foto’s te vertegenwoordigen dan gezellige kiekjes met vriendinnen. Is het vandaag de dag normaal geworden om in een niets verhullende outfit op de foto te gaan? Als ik de succesvolle profielen van rolmodellen als Kim Kardashian, Doutzen Kroes en zelfbenoemd feminist Emily Ratajkowski moet geloven wel. Maar hoe onschuldig is dit? Ik vraag het twee experts.

Feministisch?
Ik snap het idee van vrijheid van meningsuiting of de gedachten dat je moet kunnen zijn wie je wil zijn. En toch vraag ik het me af: wat is er feministisch aan het showen van je borsten of het zwoel kijken in de camera? Ik weet dat topmodel Emily Ratajkowski het daarmee oneens is. Ze vindt dat je zowel een feminist kan zijn, als in verleidelijke poses op Instagram kan staan. Sterker nog. Juist omdat ze feminist is, plaatst ze zulke foto’s.

Demonstratie
Emily demonstreerde op 21 januari 2017 tijdens Internationale vrouwendag mee in een Amerikaanse mars. Ze droeg een bord met de tekst: "De vijand is geen lipstick, maar spijt. We verdienen lippenstift, wanneer we dat willen. We verdienen het om zowel seksueel en serieus te zijn of wat we dan ook willen zijn."

Aandacht?
Tot zover kan ik het niet anders dan eens zijn met deze slogan. Maar mijn gevoel blijft dat het posten van blote of sexy afbeeldingen een manier is om jezelf in de etalage te zetten in ruil voor meer aandacht en geld. Ik associeer dat soort plaatjes niet met feminisme. Vooral omdat het naakt wat een vrouw als Ratajkowski showt precies in het beeld past van wat mannen mooi vinden. Billen naar achteren, mond getuit en een zwoele blik in de camera.

Is dit feminisme?
Ik vroeg dr. Annemarie van Oosten, communicatiewetenschapper en Universitair Docent aan de Universiteit van Amsterdam, of hier sprake is van feminisme. Van Oosten promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam op het effect van seks in de media op jongeren en is gespecialiseerd op het gebied van Jeugd en Media.

Gelijkheid
Van Oosten grijpt terug op het basisbeginsel van feminisme: gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Wat heeft jezelf sexy fotograferen met emancipatie te maken?

If you can't beat them join them
“Deze discussie doet me denken aan het boek ‘Female Chauvenist Pigs van Ariel Levy. Ze eigenen zich het seksuele beeld van vrouwen toe, om op die manier de controle te houden. Je kunt het zien als ‘if you can't beat them join them’. Ik vraag me af of dat de manier is waarop vrouwen hun macht moeten tonen. Kunnen ze dat niet beter doen door te excelleren in bijvoorbeeld hun werk of door middel van een studie?”

Empowerment
Van Oosten beseft dat het ergens ook positief kan zijn. “Als je de beelden showt omdat je trots bent op je lichaam kan empowerment in de hand werken. Dat is voor mij anders dan dat je het doet om succesvol te worden. In dat laatste geval wordt het lichaam gebruikt als tool.”

Onzekerheid
Wat de échte reden achter de posts van Emily is blijft gissen. Wat door onderzoek wel bekend is, is dat veel vrouwen onzeker worden door deze beelden. “Vrouwen zien dat andere vrouwen veel aandacht krijgen door dit soort foto’s. Hierdoor krijgen ze het gevoel dat het belangrijk is om sexy te zijn, omdat populariteit je voordelen geeft in het leven. Het zo naakt mogelijk poseren lijkt op die manier de enige weg naar succes en dat is niet het juiste beeld.”

Onrustig wanneer ik niet meedoe
Ik herken me als 27-jarige vrouw in deze onzekerheid. Ik heb ondertussen een aardige love-hate verhouding met Instagram. Ik vergelijk me geregeld met vrouwen die in mijn ogen de perfecte lichaamsverhoudingen hebben óf de mooiste reizen maken. Dat beïnvloedt mijn vakantie geregeld. Ik wil me tijdens een reis juist afsluiten van die wereld om tot rust te komen, maar tegelijkertijd voel ik de druk om een foto te posten van de prachtige plek inclusief mijzelf in bikini.

Teleurstelling
Ik ga vaker voor de bijl dan niet. Want als ik dan een dag of twee niet post, begint er iets aan me te knagen. Als ik overstag ga en mijn post vervolgens niet voorbij de 200 likes komt, voelt het als een teleurstelling.

Vergelijking
Ik ben werkzaam in de media. Daardoor weet ik dat ik mezelf vergelijk met foto’s die bewerkt zijn en waar een heel team aan werkt. Toch kan ik het vervelende en knagende gevoel niet altijd naast me neer leggen. Hoe moet dit zijn voor jonge vrouwen die geen ervaring hebben in de media?  

Onzekerheid
Van Oosten zegt dat het lastig is om mensen niet onzeker te maken. “We zijn altijd bezig met sociale vergelijking. Niet posten zorgt er inderdaad voor dat mensen zich niet met een ideaalbeeld vergelijken, maar deze sociale vergelijking gaat verder dan social media. Vrouwen zien al decennialang een schoonheidsideaal in films, tijdschriften en muziekvideo’s. Het is lastig om daar tegenin te gaan.”

Als je fitgirls volgt die je niet kent, kan dit voor een laag zelfbeeld zorgen omdat jij jezelf vergelijkt met vrouwen die je niet kent. Je hebt dus niet kunnen toetsen of ze hun foto’s bewerken of veel filters gebruiken

Vergelijking al ver voor social media
Ook Dian de Vries, universitair docent bij Jeugd en Gezin aan de faculteit Sociale Wetenschappen aan de universiteit Utrecht, bevestigt dat jongeren ver voor sociale media bezig waren met vergelijking. Naast televisie, noemt ze sociale vergelijking in hun eigen vriendenkring. De Vries vult aan dat het verschil is dat we door social media veel meer informatie hebben over onbekende mensen, die overal ter wereld leven. En andersom kan de hele wereld een mening over jou vormen.

 Geen toetsing op echtheid
“Van je vrienden weet je dat ze zonder filter misschien iets minder mooi zijn. Maar als je bijvoorbeeld fitgirls volgt die je niet kent, kan dit voor een laag zelfbeeld zorgen omdat jij jezelf vergelijkt met vrouwen die je niet kent. Je hebt dus niet kunnen toetsen of ze hun foto’s bewerken of veel filters gebruiken.”

Tegenbeweging
Het showen van het lichaam lijkt dus geen trend want ‘sex sells’ al jarenlang, maar het is door social media nog meer zichtbaar. Komt er ooit een keerpunt?

#MeeToo
Dat is lastig te voorspellen, volgens Van Oosten. Er zou van alles kunnen gebeuren wat  betreft dit onderwerp. “Het tonen van je lichaam in ruil voor succes blijft altijd bestaan, maar er ontstaat misschien wel een tegenreactie. “#MeToo zag niemand aankomen, maar er werd wel iets uit het niets in werking gezet.”

Korte virals
Van Oosten verwijst naar de zeer korte virals die we vandaag de dag zien. Hierin zien we vrouwen die zich vanuit ‘een slechte hoek’ laten fotograferen. “Maar vaak zijn die tegenreacties kleiner dan die machtige seksuele beweging.”

Lena Dunham als tegengeluid
Van Oosten heeft regelmatig met jonge vrouwen gepraat en hun de vraag gesteld wat we er met elkaar aan kunnen doen zodat ze geen laag zelfbeeld krijgen. “Je kunt mensen zoals de Amerikaans actrice, filmproducent, filmregisseur en scenarioschrijver Lena Dunham volgen. Zij zwemt tegen deze stroming in. Jonge vrouwen waarderen haar boodschap, maar blijven toch gevoelig voor de druk van schoonheidsidealen en hechten daar meer waarde aan. Het is heel lastig om daar iets tegen te doen.”

De modewereld
Ook in de modewereld lijkt de scheidslijn tussen pornografie en mode dun. Zo kwam de in de modewereld geprezen modejournalist Katie Grand afgelopen december wederom met de inmiddels bekende Love Magazine Advent Calendar. 30 topmodellen waaronder Doutzen kroes en Romee Strijd werkten zich in de sportschool in het zweet voor een video. De boodschap achter de concepten was ver te zoeken, de billen en borsten daarentegen niet. Het had niks met sport of kleding te maken. Wel met het ‘perfecte’ sexy lichaam. En met de verkoopcijfers uiteraard.

Op de meeste media zijn de mooie mensen de populaire mensen met de meeste volgers en likes. Er wordt daardoor een beeld geschetst dat mooie mensen het gelukkigst zijn

Effecten van social media op het zelfbeeld van jonge mensen
Dian de Vries denkt dat deze beelden ervoor zorgen dat jongeren het uiterlijk belangrijker vinden. “We zien dat jongeren die sociale media meer gebruiken, later ook meer focus leggen op hun eigen uiterlijk. Dit omdat een platform als Instagram vaak uiterlijk gericht is.”

Belang van verleiding
Van Oosten bevestigt dit beeld. “Het is bekend dat jongeren die sexy selfies maken, het steeds belangrijker gaan vinden om verleidelijk te zijn. Zowel op social media als in het dagelijks leven. Er moet nog meer onderzoek gedaan worden om vervolgens te zeggen wat dat betekent.”

Mooie mensen lijken het gelukkigste
We zijn sociale dieren en kijken daarom graag naar gezichten, benadrukt de Vries. Selfies zijn daarom populair. Vooral als je iemand niet kent, staat het uiterlijk centraal omdat het innerlijk via social media vaak minder duidelijk is. Op de meeste media zijn de mooie mensen de populaire mensen met de meeste volgers en likes. Er wordt daardoor een beeld geschetst dat mooie mensen het gelukkigst zijn.

Positieve gevolgen
Zit er dan geen positief gevolg aan het plaatsen of bekijken van een verleidelijke of naakte foto? Van Oosten denkt van wel. “Deze beelden op Instagram kunnen er ook voor zorgen dat mensen bezig zijn met seksualiteit, onderzoek doen naar wat ze zelf prettig vinden op seksueel gebied en daarvoor uit durven komen. De krampachtige manier waarop er soms nog met onderwerpen als sexting en porno omgegaan wordt, kan volgens van Oosten ook juist een negatief effect hebben.

Over seks praten
“Zeker bij tieners wordt er door ouders vaak zorgelijk gedaan over het uiten van een seksueel zelfbeeld. Hun reactie schept het beeld dat jongeren daardoor ook direct seksueel risico gedrag vertonen en alsof het gebruik van pornografie automatisch betekent dat jongeren geen normale opvattingen meer hebben over seks. Jongeren kunnen daardoor denken dat het fout is om met seksualiteit bezig te zijn. Op die manier wordt het taboe. Seks is nu overal te zien, laten we er dan over praten.”

Een relatie tussen social media en plastisch chirurgie
Tot slot vraag ik van Oosten of we door social media binnenkort in een wereld leven waar een bezoek aan de plastisch chirurg hetzelfde wordt als een kappersbezoek. Van Oosten bevestigt dat er zeker een relatie is tussen plastisch chirurgie en social media, dat blijkt uit onderzoek van haar collega Dian de Vries. “Wie op social media wordt beloond met likes op foto’s waarbij het uiterlijk centraal staat, zal eerder geneigd zijn om voor plastisch chirurgie open te staan. Daarbij komt dat het normaler lijkt wanneer beroemdheden het ook doen.”

Conclusie
Vrouwen stonden al ver voor social media oog in oog met het perfecte plaatje. En wat betreft alle digitale ontwikkelingen, wordt dit in de toekomst hoogstwaarschijnlijk alleen maar meer. Ik besef me door de gesprekken met Dian de Vries en Annemarie van Oosten dat het geen zin heeft om in de richting van andere vrouwen te wijzen.

Het wordt tijd dat ik zelf bewuster kijk. Van welke accounts word ik onzeker? Die zal ik na het laatst geschreven woord van dit stuk direct verwijderen. En dan zijn er nog de foto's die ik zelf maak. Wil ik tijdens mijn vakantie wéér de druk voelen om een bikinifoto te maken, of geniet ik van het moment waarop ik heel gelukkig ben? In de tijd dat ik me op het strandbedje in onmogelijke hoeken manoeuvreer, kan ik ook naar het live vioolspel op vijf meter afstand luisteren. Of een gesprek voeren met mijn liefde, terwijl we van een verse kokosnoot genieten. Schiet ik daar wél een foto van. Om het af te leren...

Menu
Ads for you!

Hi you!

We zien dat je een adblocker gebruikt, die ervoor zorgt dat je geen advertenties ziet op Glamour.
Dit vinden wij jammer, want daardoor missen we inkomsten die we hard nodig hebben om jou
de meest awesome content te bieden. Wil je ons helpen? Merk dan onze site als 'veilig' aan en volg deze instructies.

Dankjewel! X Glamour!

Sluiten