Advertentie - Lees hieronder verder

Jet van Nieuwkerk (28) ging zes weken lang met een team op pad om een antwoord te krijgen op de vraag die haar al jaren bezighoudt: is orthorexia, ofwel obsessief bezig zijn met voeding en sport, een ziekte? Die vraag komt niet uit het niets. De schrijfster en televisiemaker kampte zelf jarenlang met eetproblemen. Woensdag 23 mei is de eerste aflevering van de documentaire Niet Gezond Meer te zien op NTR. We spreken Jet direct nadat ze de eerste aflevering heeft bekeken.

En, blij met de eerste aflevering?
“Ik ben heel blij. Ik was bang dat ik gekke gezichten zou trekken of er niet leuk uit zou zien, maar dat viel mee en ik ben erg tevreden.”

We zien in de eerste aflevering dat je met je vriendinnen terugblikt op de periode dat jij eetproblemen had. Met hen lijk je er moeiteloos aan terug te denken. Bij prof. dr. Eric van Furth, bijzonder hoogleraar eetstoornissen aan het Leids Universitair Medisch Centrum en directeur bij GGZ Rivierduinen Eetstoornissen Ursula, is dit heel anders. Je lijkt gespannen. Hoe komt dat?
“Ik richt me met mijn documentaire op mensen die obsessief bezig zijn met eten en sport. Er zijn geen cijfers bekend over hoe groot die groep is. Eric is een autoritaire man en vindt die groep eigenlijk te klein en daardoor te onbelangrijk om over te praten. Hij stelde voor om te kijken of ik wel echt een eetstoornis heb gehad. Dat vond hij belangrijk omdat er verschillende gradaties zijn in eetstoornissen. Hij is van mening dat je ook veel zelf kunt oplossen.”

Advertentie - Lees hieronder verder

Ik ben er nu overheen, maar ik vind het heel zonde dat ik een eetstoornis heb gehad.

Je ziet in de documentaire dat je dat lastig vond..
“Hij nam het interview over. Dat onderzoek naar mijn eetstoornis had ik niet zien aankomen. Dat vond ik op dat moment ook niet belangrijk voor mijn documentaire. Toch gaf ik eraan toe. Achteraf is het niet zo erg, maar ik had daar het gevoel dat ik de leiding had moeten houden. Daarnaast moest ik heel specifiek terug naar die tijd. Zeggen welke yoghurt ik at bijvoorbeeld. Veel heb ik verdrongen en wist ik ook niet meer goed. Ik vond het moeilijk om terug te gaan want het haalde de rottige, sombere periode weer naar boven.”

Heb je nog last van je eetstoornis?
“Ik ben er nu overheen, maar ik vind het heel zonde dat ik een eetstoornis heb gehad. Ik heb me heel alleen gevoeld. Ik kon niet meekomen met mijn vriendinnen en spontaan afspreken om in een restaurant te gaan eten. Omdat ik niet het leven kon leiden wat zij leefden, merkte ik dat ik een probleem had. Ik dacht op dat moment dat ik de enige gek was met dit probleem. Daarnaast voel je iets van schaamte bij een eetprobleem. Het is totaal niet cool om daarmee te worstelen. Toch heeft het me gemaakt tot wie ik nu ben. Ik kan er bijna mijn werk van maken. Dan ben je best wel sterk.”

Advertentie - Lees hieronder verder

Ik weet niet goed waar dat vandaan kwam. Mijn jeugd was fijn, zonder trauma's of iets ergs.

Hoe begon je eetprobleem?
“Ik was een onzekere puber en gevoelig voor mooie plaatjes in tijdschriften. Ik wilde dat ook zijn en ging gezonder en minder eten. Dat werkte: ik werd slanker. Ik weet niet goed waar dat vandaan kwam. Ik heb een fijne jeugd gehad, zonder trauma’s en er is nooit iets ergs gebeurd. Ik had nooit iets om me voor te schamen, maar toch voelde ik me niet goed en was ik ontevreden. Dat is een karaktereigenschap van me. Wellicht wilde ik een beetje aandacht.”

Hoe kwamen je problemen aan het licht?
“Ik was heel slank, maar ik was niet vel over been. Vriendinnen maakten zich wel zorgen. Ze vonden mij iets te dun, ik zei vaak afspraken af, ze voelden dat ik niet lekker in mijn vel zat en ze merkten ook wel dat ik een fixatie had op eten en sport. Maar ik had een muur om mezelf heen gebouwd en deed alsof ik heel goed bezig was. Toen ik niet meer mee kon met etentjes en uitgaan omdat het niet strookte met mijn obsessieve regelmaat van sporten en eten, besefte ik dat ik iets moest doen.”

Sport en gezond eten zijn juist belangrijk voor me in drukke periodes. Het houdt mijn hoofd op orde.



Hoe heb jij geleerd om het weer los te laten?
“Het heeft uiteindelijk 10 jaar geduurd. Er was niet opeens een switch, dat gaat geleidelijk. Ik word ouder en dat heeft veel effect gehad. Ik word ouder, wijzer en ook zelfverzekerder. De tijd heeft een positief effect. Daarnaast had ik veel therapie, waar ik leerde om de lat minder hoog te leggen en liever voor mezelf te zijn. Ik had een coach die zelf ook een eetstoornis had. Dat vond ik te gek, want ik sprak daardoor tegen iemand die me begreep.”

Sport en voeding zijn een terugkerend onderdeel in onze samenleving. Hoe zorg je er met jouw achtergrond voor dat dit kunt blijven doen zonder terug te vallen?
Sport en gezond eten zijn juist belangrijk voor me in drukke periodes. Het houdt mijn hoofd op orde. Ik heb geleerd om eerst te luisteren naar wat ik voel, in plaats van direct in het sporten te duiken om het vervelende gevoel te ontvluchten. Hardlopen vind ik heerlijk, maar ik weet dat als ik geen zin heb het niet hoeft.”

Ben jij nog gevoelig voor sport -en voedingposts op instagram?
“Ik ben er nog steeds gevoelig voor, dat is menselijk. Ik heb de accounts verwijderd. Dat lijkt rigoureus, maar je kunt er gevoelig voor zijn en dat ben ik.”

Advertentie - Lees hieronder verder

Van welke instagrammers krijg jij een positief gevoel?
“Van mijn vriendinnen, van accounts met recepten, hotspots of van grappige celebrities. Ik word gelukkig van allemaal mooie plaatjes van spots waar ik heen kan gaan om te eten. Ik volg veel minder bikini models, dat doet me toch iets. Ik kan vrouwen waarderen en mooi vinden, maar ik denk toch altijd 'dat lichaam heb ik niet' als ik een foto van een gebruind lijf zie in de zon onder een palmboom. Ik houd er niet de rest van de dag een rotgevoel aan over, maar ik krijg wel het gevoel zij wel en ik niet.

Waarom een documentaire over dit onderwerp?
“Ik probeer mijn verleden om te zetten in iets positiefs, door mensen te helpen om de lat minder hoog te leggen. Dat kwam ter sprake tijdens een brainstorm met een producent van Skyhigh TV. Ik vertel tijdens zo’n gesprek vaak dat ik een eetstoornis heb gehad en dat ik probeer te leren om een de balans te vinden tussen gelukkig zijn, lekker eten en op een gezonde manier bewegen. We vonden het mooi om daar een documentaire over te maken.”

Wat moest er per se in voorkomen?
“Het moest een zoektocht zijn voor mezelf. Het is daardoor persoonlijk en kwetsbaar. Ik denk dat we dat veel te weinig zien. Op social media zien we alleen maar perfecte plaatjes.”

Wil je vanaf nu de televisiewereld in?
“Ik wil eerst kijken hoe dit programma valt bij de kijkers. Ik moet me niet te veel van anderen aantrekken, maar ik vind het toch belangrijk hoe het wordt ontvangen. Ik moet nog ontdekken hoe het voelt als het daadwerkelijk op televisie is. Maar het maken van het programma was fantastisch.”

Advertentie - Lees hieronder verder

Vertel, waarom?
Omdat het een onderwerp is dat mij na aan het hart ligt. Ik bereidde mezelf goed voor op een gesprek en ik stelde vragen die ik zelf wilde weten. Je hebt een project en je moet met een team een goed verhaal maken. Soms heb je een uur voor een interview, maar moet je alles uithalen. Dat geeft een kick.”

Hoe komt het dat je het belangrijk vindt wat andere mensen vinden?
“Ik ben een perfectionist en ik vind het toch fijn om bevestiging te krijgen. Ik ben zelf tevreden, maar ik hoop toch op een compliment van een ander. Ik probeer mensen te motiveren om bij zichzelf te blijven en niks van andere aan te trekken, maar uiteindelijk vind ik het ergens ook belangrijk wat mensen ervan vinden.”

Ik denk dat veel mensen obsessief met eten en sport bezig zijn.

Waarom?
“Ik wil het goed doen, dat perfectionisme zit in mij. Er zijn mensen die denken dat bij mij alles is aangewaaid door mijn beroemde vader. Daardoor wil ik me ook bewijzen en laten zien dat ik het echt kan. Aan de andere kant zijn er ook mensen die denken ‘die is vast net zo goed als haar vader’. Zelf doe ik dat soms ook en wil ik ook heel goed zijn, net als mijn vader. Ik weet niet of dat terecht is. Soms denk ik laat mij lekker mijn ding doen, ik begin pas net. Die druk voel ik trouwens absoluut niet vanuit mijn familie.”

Je wil weten of orthorexia een ziekte is. Waarom was deze vraag zo belangrijk voor je?
“Het is nu nog geen erkende ziekte, terwijl ik denk dat het veel voorkomt dat mensen obsessief met eten en sport bezig zijn. Veel specialisten zien dit nog als een hype of een trend. Ook huisartsen weten niet goed wat ze ermee moeten. Ze sturen je met deze klachten naar een diëtist om te leren eten. Dat snap ik, maar als je obsessief bezig bent, ligt er altijd een ander probleem aan ten grondslag. Je bent waarschijnlijk onzeker, maar waar komt dat vandaan? Heeft iemand iets traumatisch meegemaakt? Of durft iemand niks ongezonds meer te eten door social media? De reden waarom je zo obsessief bezig bent is iets om aan te pakken. Je kan echt in de knoop zijn met jezelf en jezelf gek maken.”

Waarom moet het als ziekte erkent worden?
“Ten eerste is dat belangrijk zodat de hulp die je krijgt vergoed wordt door je verzekering. En ten tweede wil ik graag dat huisartsen het serieus nemen en niet denken dat het een hype is. Het lastige is wanneer iets zo hip is, je jezelf lang voor de gek kunt houden. Je lijkt gezond bezig, maar eigenlijk ben je de draad kwijt. Bij iemand met anorexia is het probleem zichtbaarder en daardoor duidelijker.”

Advertentie - Lees hieronder verder

Wat is de conclusie van je zoektocht? Is het een ziekte
?
“Mijn doel was dat het een erkende ziekte zou worden door de documentaire, maar dat was te optimistisch. Ik ben nu blij dat er over gepraat wordt en dat mensen die zich in de ziekte herkennen dit durven aan te geven.”

Niet Gezond Meer is woensdag 23 mei, woensdag 30 mei en woensdag 6 juni om 21:05 op de NPO.