Hoe gevaarlijk is zelfdokteren?

Drie vrouwen vertellen

Two Young Women In Bathroom
Ashley Armitage / Refinery29 for Getty ImagesGetty Images

Naar de huisarts gaan met je klacht? Waarom zou je, als het internet – en de drogist – het antwoord óók weet. Zelfdokteren lijkt vandaag de dag de normaalste zaak van de wereld. Totdat het misgaat. Drie vrouwen vertellen.

Chantal (29)

De vaginale jeuk- en pijnklachten die Chantal had, bestreed ze jarenlang met oplossingen die ze vond op internet.

“Door reclames als Canesten ga je ervan uit dat vaginale jeuk en klachten makkelijk op te lossen zijn met een smeerseltje. Ook ik heb het gebruikt, zonder resultaat. Ik heb vijf jaar lang zelf aangeklooid. In eerste instantie ging ik naar de huisarts. Die dacht zonder ergens naar te kijken dat het herpes was, en gaf me daar zalf voor. Toen mijn klachten niet overgingen, dacht ik dat ik een schimmel- en gistinfectie had. Ik deed het candida-dieet, een van de zwaarste diëten die er zijn. Je mag onder andere geen zetmeel en suiker. Ook moest ik capsules inbrengen. Het hielp allemaal niets. Omdat ik wanhopig werd van mijn jeuk- en pijnklachten en mezelf soms tot bloedens toe openkrabde, én omdat mijn seksleven eronder leed – vooral penetratie is extreem pijnlijk – gebruikte ik zelfs de oplossingen die ik had gevonden op internet. Zoals een in yoghurt gedrenkte tampon inbrengen, en een vaginale douche van 1/3 deel appelazijn, en 2/3 deel water. Ik kreeg alleen maar meer het gevoel dat de boel in brand stond. Na vijf jaar was ik mijn klachten zo zat dat ik me liet doorverwijzen naar een gynaecoloog. Het duurde even voordat die de juiste diagnose stelde. Ik had lichen sclerosus – een ziekte die de huid van met name de genitaliën aantast. Het is niet te genezen, maar de jeuk-, pijn- en branderige klachten zijn enigszins te verlichten met hormoonzalf.

'Ik kreeg alleen maar meer het gevoel dat de boel in brand stond'

Door lichen sclerosus kan littekenweefsel ontstaan in de schaamstreek, waardoor de huid mogelijk vergroeit – ik heb inmiddels geen kleine schaamlippen meer, die zijn vergroeid met de omringende huid. Dat voelt heel trekkerig. Helaas is dat niet te voorkomen. Fietsen of strakke broeken dragen kan ik niet, en seks is pijnlijk. Ook al is er niets aan te doen, ik had mezelf veel en langdurig leed bespaard door meteen naar een arts te gaan en hem of haar te laten kijken, in plaats van maar zelf te blijven rommelen.”

Maartje (31)

Maartje (31) slikte bijna een halfjaar maagzuurremmers, met een darminfectie tot gevolg.

“Twee jaar geleden had ik een stressvolle periode op mijn werk. Ik maakte lange dagen en at vaak snel op kantoor of onderweg. Soms een salade, maar meestal de iets minder gezonde dingen: pizza’s, patat en magnetronmaaltijden die ik in de pantry van kantoor opwarmde. Ik kreeg in die tijd veel last van m’n maag. Vreselijk: een heftige maagzuuraanval doet zó’n pijn. Ik wist dat mijn symptomen het gevolg waren van stress en ongezond eten, dat hoefde ik niet eens te googelen. Dus probeerde ik daar iets aan te doen, maar dat lukte niet echt – mijn werk bleef hectisch, en ik had niet genoeg discipline om mijn eetpatroon definitief aan te passen. Ik nam een maagzuurremmer, zo een die je vroeger via de huisarts moest regelen, maar die nu vrij verkrijgbaar was. Het werkte. Maar op de zeldzame dagen waarop ik het middel niet in mijn tas had, had ik meteen weer klachten.

Al met al slikte ik het bijna een halfjaar. Veel te lang, bleek later. Na zes maanden ging het mis. Ik was vaak misselijk, had veel last van buikpijn en diarree en kreeg op een gegeven moment een flinke voedselvergiftiging. Gek genoeg van een gerecht dat mijn vriend ook had gegeten, en hij had nergens last van. Natúúrlijk zocht ik mijn klachten op het internet op, wie had er nou tijd om naar de dokter te gaan? Ik vermoedde dat ik het prikkelbare darm syndroom had, en probeerde het op te lossen met vezelsupplementen en gezonder eten. Dat hielp niets. Omdat mijn klachten er na bijna twee maanden nog steeds waren, waarbij ik soms zo beroerd was dat ik niet eens naar mijn werk kon, ben ik toch maar naar mijn huisarts gegaan. Toen ze doorvroeg over mijn levensstijl en ik vertelde dat ik al behoorlijk lang een maagzuurremmer gebruikte, gaf ze me opdracht om daar ogenblikkelijk mee te stoppen. Maagzuur heeft een functie, hoeveel last je er ook van kunt hebben. Mijn maag was slecht beschermd door het weinige maagzuur, vandaar de voedselvergiftiging en – zo bleek – de infectie in mijn darmen. Bacteriën hadden vrij spel in mijn buik. Het was moeilijk om met de maagzuurremmers te stoppen, maar ik ben nog meer op mijn voeding gaan letten en heb meer rust genomen. Na een tijdje stabiliseerde het. Ik raad iedereen af om dit soort dingen zelf op te lossen, artsen zijn er niet voor niks.”

Henriette (42)

Omdat ze vrijwel zeker wist dat ze een tekort aan vitamine B12 had, slikte Henriette op eigen houtje tabletten.

“Ik eet al eeuwen geen dierlijke producten. Niet per se uit overtuiging, maar omdat ik er niet van hou, én superallergisch ben voor bijvoorbeeld melk en kaas. Ik wist al langer dat je dan een tekort aan vitamine B12 kunt krijgen. Bij een gezondheidswinkel kocht ik dus pillen – de plantaardige variant, want waarom zou ik dierlijke vitamine B12 slikken terwijl ik verder geen dierlijke producten eet? In juni 2016 werd ik wakker en had ik last van uitvalsverschijnselen in mijn benen. Ik dacht dat het een uiting van ernstige stress was – verschillende dierbaren van me waren ziek, of dat in die periode geweest. Het zou wel weer overgaan. Ik had al veel langer klachten die ik toeschreef aan spanning: ik was vaak duizelig en licht in mijn hoofd, ik werd chaotischer, kon moeilijk op woorden komen. Een dag later kon ik alweer een beetje sloffend schuifelen, maar mijn armen, vingers en mond kon ik nauwelijks bewegen.

'Ik dacht dat ik een beroerte kreeg'

Toen ik ook nog hartkloppingen kreeg, dacht ik dat ik een TIA (beroerte, red.) kreeg en sloeg alarm. Het hoort niet bij de standaardcheck, maar goddank vinkte de huisarts het vakje ‘vitamine B12’ aan. Die waarde lag ver beneden de ondergrens. ‘Maar ik slik B12,’ zei ik nog. Tja, maar dat was de plantaardige variant, en die schijnt dus weinig tot niets uit te halen. De eerste drie maanden waren spannend; het was afwachten of ik geen blijvende zenuwschade had. Ik werkte maximaal een uur per dag, en deed dat vanuit bed of vanaf de bank. Een tekort aan vitamine B12 tast je zenuwstelsel aan. Ik had permanent in een rolstoel kunnen zitten. Na ruim anderhalf jaar kan ik eindelijk zeggen dat het goed gaat, ook al ben ik er nog niet. Als ik te veel doe, merk ik dat meteen aan mijn vingers of benen. Ik hoef geen vitamine B12-injecties meer, maar slik nu de dierlijke versie in tabletvorm. In een veel hogere dosis dan ‘normaal’ is. Ja, dat heb ik ook op eigen houtje bedacht, maar wél in overleg met de huisarts. Ik heb mijn lesje geleerd.”

Zelfdokteren levensgevaarlijk?

Sanne Wisman is huisarts in Amsterdam: “Ik denk dat huisartsen een beetje dubbel over dit onderwerp denken. Je wilt namelijk niet dat patiënten voor elk wissewasje naar je praktijk komen. Zelf je symptomen googelen mag best, net als naar de drogist gaan voor geneesmiddelen – de medicijnen die je er kunt kopen, zijn niet voor niets vrij verkrijgbaar. Maar er zit een tijdslimiet aan: als je klachten niet verdwijnen, willen we je toch echt even zien. Dat geldt eveneens als de oorspronkelijke klachten weliswaar weggaan, maar er andere aandoeningen voor in de plaats komen. Als je zelf gaat dokteren, is dat vaak alleen maar symptoombehandeling, je kwalen zijn zelden zelf te genezen. Dit komt doordat alleen artsen toegang hebben tot de juiste middelen. Mensen gaan vaak uit angst niet naar de dokter. Ik heb een keer een patiënt gehad die drie jaar lang doorliep met diarree. Het beste voorbeeld van de gevaren van zelfdokteren vind ik maagzuurremmers. Die kunnen zelfs heel ernstige dingen als een maagtumor maskeren. Als maagzuur niet overgaat, moet je echt naar de huisarts.”

Deze real life verscheen eerder in het septembernummber van Glamour. Deze maand ligt er ook weer een gloednieuw issue in de winkel, bomvol real life verhalen en nog véél meer. Je bestelt 'm hier online!


Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van Health