Is geld sparen een privilege?

"Zodra je je enige luxe kunt veroorloven, kun je ook sparen"

geld-sparen-privilege
Sex And The City

De een is opgegroeid met een dikke auto voor de deur, bij de ander leefden ze van een uitkering. Journalist Tatjana behoort tot groep twee, en wil het zelf graag anders doen. Dus: sparen, hoe gaat dat?

Als geld sparen niet lukt: 'Wat doe ik verkeerd?'

Laatst had ik een etentje met vriendinnen. Naast de gebruikelijke onderwerpen die eigenlijk altijd de revue passeren (seks, werk, persoonlijke ontwikkeling) kwam het gesprek indirect een paar keer op geld. Een vriendin denkt erover een huis te kopen met haar verkering en zegt achteloos: “We hebben de afgelopen paar jaar allebei flink gespaard en zijn ouders willen financieel bijspringen zodat we een goede hypotheek kunnen krijgen.” Mijn oren klapperen, maar ik wil me niet laten kennen en hou mijn mond. Een andere vriendin vertelt later op de avond enthousiast dat ze genoeg geld heeft gespaard om een langere tijd door Amerika te reizen. Ik ben blij voor beiden, maar kan er niets aan doen dat andere gevoelens zich ook aandienen: schaamte en jaloezie. En de allesoverheersende vraag: wat doe ik verkeerd, waarom heb ik niet net zo’n goedgevulde spaarrekening als zij?

Jaren geleden sloot ik een spaarrekening af. Maar dat was vooral voor de vorm, tot nu toe is hij nagenoeg leeg gebleven. Ja, ik heb een kleine buffer, maar dat is om onverwachte uitgaven te kunnen dekken, zoals een kapotte wasmachine of computer. Maar een serieus spaarplan voor de verre reis die ik al vijf jaar wil maken heb ik niet, laat staan een grote som geld om ooit een huis mee te kunnen kopen. Hoe doen andere leeftijdgenoten dit, vraag ik me af. Ben ik de enige die hier nog zo weinig mee bezig is geweest? En hoe komt dat eigenlijk? ‘Open een spaarrekening en maak een automatische overboeking, of dat nu twintig of honderd euro is’

Normaalste zaak van de wereld?

Het lijkt de normaalste zaak van de wereld, als ik om me heen kijk: na je studie vind je een baan (oké, dat duurt soms even), en daarna lijken er nauwelijks financiële zorgen te bestaan. Vakanties worden volop geboekt en in de zomer worden bijna alle meerdaagse festivals afgetikt. Wereldreizen worden gemaakt, auto’s en campers gekocht, plus elk seizoen nieuwe kleding. Veel van de mensen die dit allemaal kunnen, worden financieel ondersteund door (schoon)ouders.

'Ik leerde dat geld niet vanzelfsprekend is, je moet er hard voor werken'

Bij mij gebeurde dat niet. Ik kom uit een relatief arm gezin: mijn ouders hadden een bedrijf dat in mijn vroege jeugd ten onder ging, zij scheidden en mijn moeder bleef achter met drie kinderen en grote schulden. Met z’n vieren leefden we van haar uitkering en dat was geen vetpot. We hebben nooit echt op een houtje hoeven bijten, maar we droegen wel altijd tweedehandskleding, hadden geen auto en een weekje kamperen op Vlieland gold als vakantie. Soms kon ik niet mee op schoolreis omdat er simpelweg geen geld voor was, maar verder heb ik weinig last gehad van onze financiële situatie thuis. Ik leerde al vroeg: geld en materiële zaken zijn niet vanzelfsprekend, daar moet je hard voor werken. Op zich heel leerzaam en ik heb me nooit zielig of heel anders gevoeld dan anderen.

Vanaf mijn achttiende moest ik het zelf zien te rooien, maar ook toen redde ik het. Ik kon studeren, een huis huren in Amsterdam, moest soms een paar avonden achter elkaar droge pasta eten, maar heb nog nooit rood gestaan. Wel heb ik een hoge studieschuld, maar, zo redeneerde ik, geen enkele student heeft het breed. Ik was er trots op dat ik mezelf kon onderhouden zonder krom te hoeven liggen. Het is nu voor het eerst dat ik me toch anders voel dan een groot deel van mijn peers, die zich (ogenschijnlijk) makkelijker dingen kunnen veroorloven en minder stress hebben om geld. Weegt je economische startpositie en de financiële hulp die daar vaak bij hoort dan echt zo zwaar?

Sparen zit in je genen (of niet)

Ik spreek hierover met trainer en privilege-deskundige Sarita Bajnath. Het eerste waar ze over begint, zijn voorrechten waar je eigenlijk niets voor hebt hoeven doen en die invloed kunnen hebben op je financiële situatie. Er zijn allerlei vormen van privilege vanuit bijvoorbeeld racistisch en seksistisch oogpunt, maar ook vanuit klassenverschillen.

Bajnath vertelt dat sociale en economische privileges vaak hand in hand gaan en dat wanneer je geen stabiele financiële situatie van huis uit hebt meegekregen, dit vaak doorwerkt in je volwassen leven: “Geld en vermogen worden vaak doorgegeven, denk aan het erven van een huis dat steeds meer waard wordt. Of ouders die je kunnen helpen of garant staan als je je eerste huis koopt. Als je bijvoorbeeld vanwege je sociale of culturele identiteit gediscrimineerd wordt op de arbeidsmarkt of de woningmarkt, en je ook niet in een welvarend netwerk zit, heb je minder kans op vermogen dat wordt doorgegeven. Oftewel: wie als dubbeltje geboren is, zal nooit een kwartje worden. Het idee dat we in Nederland in een welvarend land leven waar voor iedereen dezelfde kansen zijn, klopt dus niet altijd.”

'Sparen moet een vanzelfsprekendheid worden, anders houd je het minder makkelijk vol'

Ik ben 28, twee jaar afgestudeerd en heb nu vijf jaar een fijne, stabiele relatie. En ik begin – lopend cliché – steeds vaker na te denken over dingen als: wil ik een kind (of zelfs meer dan één) met deze man en in wat voor huis gaan we dan wonen? Door dit soort, in de basis, leuke gedachten raak ik soms in paniek. Want hoe moet dat dan money wise? Ik heb welgeteld geen enkele euro opzijgezet voor dit soort toekomstplannen.

Er is geen spaarplan en ik vind het moeilijk om te beginnen met sparen, omdat het ergens ook een beetje zinloos voelt: ik ben beginnend freelancer en kan niet elke maand honderden euro’s opzijzetten. Hoe gaan die kleine beetjes uiteindelijk bijvoorbeeld mijn droomhuis financieren? Ik vraag Femke Hogema, auteur en trainer bij platform Profit First, hoe ik dit het beste kan aanpakken. Haar missie is dat mensen financieel bewuster en gezonder gaan leven. Ze onderstreept dat financiële stress bijvoorbeeld ambitie in de weg staat, want als je paniek over geld hebt, gaat al je energie daaraan op. Oké dan, op naar een minder stressvolle relatie met geld. Where to start?

Hoeveel geef je uit?

Is het echt zo’n open deur zoals mensen zeggen? Moet je gewoon beginnen? Eigenlijk wel, zegt Hogema: “Open vandaag een spaarrekening, als je die nog niet hebt, en maak een automatische overboeking voor een bedrag dat je nu maandelijks kunt missen. Maakt niet uit of het twintig of honderd euro is. Na een paar maanden bekijk je opnieuw je financiële situatie; misschien kun je het spaarbedrag al wel ophogen.”

Hogema gelooft dat kleine acties grote gevolgen kunnen hebben. Want ‘alle kleine beetjes helpen’ en we moeten vooral niet onderschatten dat het bezig zijn met sparen zorgt voor een positief gevoel over onszelf. Die automatische overboeking elke maand is hartstikke bevorderlijk voor ons zelfvertrouwen: we werken aan onze toekomst en zijn gedisciplineerd genoeg om geld opzij te zetten. Daarbij is het creëren van automatisme rondom sparen belangrijk, volgens Hogema: “Het maakt niet uit of je dit van jongs af aan leert of op latere leeftijd: sparen moet een vanzelfsprekendheid worden, anders houd je het minder makkelijk vol.” Geld kan namelijk altijd op, hoeveel of hoe weinig je ook verdient.

'Zodra je je enige luxe kunt veroorloven, zoals vakantie en etentjes, kun je ook sparen

Als je een deel van je inkomen direct op je spaarrekening overmaakt, mis je het niet en kun je meestal ook gewoon rondkomen. Wanneer je je spaarrekening vervolgens ziet groeien, wordt sparen vanzelf leuk, belooft Hogema. Ik heb lang gedacht: het lukt me niet om te sparen, want ik heb gewoon geen geld. Maar als ik helemaal eerlijk ben, zou ik elke maand natuurlijk heus wel íéts opzij kunnen zetten. Zodra je je enige luxe kunt veroorloven, zoals regelmatig nieuwe kleding, soms een vakantie en etentjes, kun je in theorie ook sparen.

Hogema geeft aan dat het belangrijk is om realistisch te kijken naar je uitgavenpatronen: “Hoeveel geld heb ik echt nodig om te leven? Als je nu elke maand driehonderd euro uitgeeft aan uitgaan, kun je daar misschien best bewustere keuzes in maken.” Als ik naar mezelf en mijn situatie kijk, is het soms heel lekker om niet te veel bezig te zijn met ‘later’ en gewoon te leven in het nu. Maar ik merk dat ik ook verantwoordelijkheid wil nemen voor mezelf en mijn toekomst. Dus dan moet ik er toch echt aan geloven, ook al zal het misschien iets minder vanzelfsprekend gaan als bij degenen met een andere economische startpositie.

Ik denk dat het belangrijk is om te bedenken dat je natuurlijk niet je economische startpositie bént. Ik weet niet welke kansen ik nog krijg, wat er nog op mijn pad gaat komen en hoe mijn verdere (financiële) leven zal verlopen. Met deze tips en dit nieuwe bewustzijn kan ik in elk geval heel hard proberen het anders te doen dan mijn ouders, en nog verder te knokken voor een mooie toekomst en de gezonde money mind die daarbij hoort.

4 Slimme spaartips

Zo start je je spaarflow op, volgens Femke Hogema:

1 Krijg inzicht in je uitgaven.Hoeveel komt er binnen en hoeveel kun je maandelijks sparen? Wees daarbij kritisch, anders werkt het niet.

2 Open je spaarrekening bij een andere bank. Uit het oog is uit het hart.

3 Bedenk realistische doelen voor jezelf. Als je met een doel spaart, houd je het makkelijker vol.

4 Geef salarisverhoging niet uit, maar verhoog meteen je automatische overboeking. Je bent toch niet gewend aan dat extra geld en zo tikt je spaarbedrag lekker aan.

Dit verhaal verscheen in het money issue van september 2019 van Glamour. Deze maand ligt er ook weer een gloednieuw issue in de winkel, bomvol real life verhalen, interviews, het laatste fashion nieuws, alles wat je wil weten over beauty en nog véél meer. Geen zin om de deur uit te gaan? Je bestelt hem hier online.

This content is created and maintained by a third party, and imported onto this page to help users provide their email addresses. You may be able to find more information about this and similar content at piano.io
Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van Money Talk