Een spoedcursus carnaval: dit houdt het jaarlijkse feest precies in

Speciaal voor alle carnaval-leken én carnavalisten die er meer over willen weten

Gigi Hadid tijdens het Halloweenfeest van Heidi Klum
Mike CoppolaGetty Images

Ieder jaar kleurt in februari of maart een deel van het land rood-geel-groen. In Limburg, Brabant en omstreken wordt er volop carnaval gevierd, maar de niet-carnavalisten hebben vaak geen idee wat 'het feest van het zuiden' eigenlijk inhoudt. Daarom speciaal voor alle carnaval-leken én carnavalisten die wat meer over het kleurrijke feest willen weten, hieronder alles over carnaval.

Wat is carnaval precies?

Carnaval wordt al eeuwen gevierd. Het is van oorsprong een katholiek feest dat vlak voor de periode van het vasten plaatsvindt. Vroeger mochten christenen veertig dagen voor Pasen geen vlees eten. Voor ze gingen vasten, wilden ze nog één keer flink feesten, drinken en eten. Tijdens carnaval, dus.

Tradities tijdens carnaval

Door de jaren heen is het feest gebleven. Iedere streek heeft er echter zijn eigen invulling aan gegeven. Kijk maar naar de verschillen tussen Brabantse en Limburgse carnaval: in Brabant krijgen steden en dorpen een andere naam tijdens de Carnavalsdagen, terwijl in Limburg tradities bestaan als de stadssleutel aan Prins Carnaval geven. Toch zijn er genoeg overeenkomsten: overall betekent carnaval dat er veel gefeest wordt, mensen zich verkleden, er praalwagens gemaakt worden die in optochten langsrijden en er speciale carnavalsliedjes gemaakt en gezongen worden.

Limburgse carnaval

Iedereen die carnaval viert, herkent bovenstaande beschrijving vast wel. Mocht je nog nooit één voet hebben gezet in een carnavalvierend gebied, dan neem ik je graag mee op een virtuele reis door míjn carnaval. Aangezien iedere streek er zijn eigen tradities op na houdt tijdens de carnavalsdagen, kan ik het eigenlijk alleen maar hebben over de tradities waarmee ik ben opgegroeid, in Zuid-Limburg. Vergeef me, Brabanders, maar onderstaande beschrijvingen gaan dus vooral over Limburgse carnaval.

11e van de 11e

Het echte carnavalsfeest vindt net vóór de periode van vasten plaats - waardoor we het in Limburg ook wel Vastelaovend (de 'vooravond' van het 'vasten') noemen. Officieel begint carnaval echter al veel eerder: op 11 november, beter bekend als 11e van de 11e (in de carnavalscultuur zie je het getal '11' vaak terugkomen). Op die dag krijgen we vast een voorproefje van het carnavalsfeest: we verkleden ons (de laatste keer dan ik 11e van de 11e vierde, ging ik met vrienden als Ghostbusters), drinken een hoop bier (dat vaak ik je haar terecht komt) en zingen mee met carnavalskrakers van Beppie Kraft en Fabrizio.

Dameszitting en mannenzitting

Na de aftrap van carnaval staan alle maanden in het teken van het feest. Carnavalsverenigingen organiseren verschillende carnavalsfeesten, in ieder dorp wordt er een revue georganiseerd (grappig amusementstheater dat in het dialect wordt opgevoerd) en bijna ieder weekend vind je een 'dameszitting' en een 'herenzitting' (in het Limburgs 'vrouwluujzitting' en 'mansluujzitting' genoemd). Tijdens een dameszitting mogen vrouwen vanaf 11:11 uur ('s ochtends, ja) de kroeg in om getrakteerd te worden op speciale optredens, lekker eten en drinken. En tijdens de herenzitting zijn het de mannen die ge-entertained worden.

Carnavalsvereniging

Carnaval vindt officieel plaats op een zondag, maandag en dinsdag. Waar ik vandaan kom, beginnen we een stukkie eerder. Ik ben lid van een carnavalsvereniging, wat betekent dat ik iedere carnaval met zo'n 70 man achter een wagen meeloop in optochten (met meerdere groepen). We bedenken iedereen jaar een thema, maken onze eigen carnavalswagen en stellen zorgvuldig onze outfits samen. Daar komt een hoop bij kijken: we hebben een bestuur, sponsorcommissie, pakjescommissie, bouwcommissie en feestencommissie.

Optochten tijdens carnaval

We lopen tijdens de Vastelaovend een stuk of vijf optochten mee. Hoewel carnaval eigenlijk dus maar drie dagen is, beginnen wij altijd een week van tevoren met onze eerste optocht. De vrijdag vóór de officiële start, gaan we de kroeg in. In werkelijkheid vieren we dus zes dagen carnaval. En dan heb ik aswoensdag (waarin we volgens traditie gaan 'haringhappen') nog niet eens meegerekend. Wat we dan zoal doen tijdens een optocht? Nou, we lopen achter onze zelfgemaakte wagen óf staan erop. Iedere optocht begint op de symbolische tijd van 13:11 of 14:11. Iedere vereniging krijgt een optochtnummer en in die volgorde loop je de parade.

Ik zeg nu 'lopen', maar eigenlijk kan ik het beter 'feesten' noemen. Iedere wagen heeft z'n eigen DJ en wanneer je de optocht loopt, dans, spring, rol of strompel je over de straten. Iedere keer ná de optocht, ga je rechtstreeks de kroeg in of is er een feest buiten. Je begrijpt: we beginnen vroeg en het feest duurt tot in de late uurtjes. Om de dag door te komen, eten we traditioneel iedere ochtend spek met ei op brood. En als je tussendoor iets zoets wil, dan staat er vast wel iemand klaar met een zak nonnevotten (look it up) of wafels.

Verkleden

Als je in een optocht meeloopt, verkleed je je als groep. We stellen ieder jaar zelf onze pakjes samen. Soms zijn dit kant-en-klare pakjes, soms moeten we zelf iets naaien en soms maken we van verschillende 'normale' kleding een carnavalsoutfit. We zijn een jaar als hippies gegaan, een andere keer als leeuwen en dompteurs en dit jaar worden we vissers (inclusief hoedje, net en hengel).

Op de dagen dat we geen optochten meelopen, gaat iedereen individueel verkleed. Natuurlijk kun je kiezen voor de 'standaard' opties, zoals piraat, clown, cowboy of rockster. Maar voor fervente carnavalisten geldt: hoe origineler, hoe beter.

Carnavalsliedjes

Ik ben opgegroeid met carnaval. Iedere Vastelaovend worden er dezelfde liedjes gedraaid, al zolang ik me kan herinneren. De liedjes gaan vooral over hoeveel we van carnaval houden en wat we tijdens carnaval doen (drinken, lachen, dansen, genieten, dat soort dingen). Hoewel er artiesten zijn die in heel Limburg bekend zijn (Beppie Kraft, Fabrizio en Big Benny, bijvoorbeeld), zijn er ook een hoop liedjes die plaatselijk populair zijn. Vergelijk je mijn afspeellijst met die van een carnavalvierder uit Maastricht (dat nota bene vrij dicht bij mijn geboortedorp ligt), dan zie je een hoop verschillen. Gek genoeg draaien we ook een hoop Duitse nummers tijdens carnaval, die typisch zijn voor het Duitse feest Oktoberfest. Natuurlijk verschijnen er ieder jaar ook weer nieuwe carnvalhits. Meestal zijn dat de nummers die hoog scoren tijdens het Limburgs Vastelaovesleedjes Konkoer (ook wel LVK), een wedstrijd om het beste carnavalslied van het jaar.

Prins en Prinses Carnaval

Binnen één dorp of stad zijn er een hoop carnavalsverenigingen. Gebruikelijk is dat een vereniging zijn eigen 'prins' en 'prinses' uitroept. In mijn vereniging zijn dat altijd degenen die dit jaar het meeste hebben gedaan voor de groep: bijvoorbeeld iemand die veel meegeholpen heeft aan de carnavalswagen of iemand die veel sponsoren heeft weten te strikken. Het is echter ook gebruikelijk dat ieder dorp of iedere stad een overkoepelende prins en/of prinses heeft. Waar ik vandaan kom lopen ze helaas nog een beetje achter op de feministische beweging; bij ons wordt er alleen een Prins Carnaval gekozen.

De officiële vereniging van het dorp kiest een jongeman uit, die de hele carnaval een belangrijke rol speelt. Hij draagt altijd een op maat gemaakt kostuum waaraan mensen hem meteen herkennen: een vaak fluwelen cape met een witte rand, een zogenaamde Steek (een soort muts) met lange fazantenveren erop, een medaille en een scepter. De prins wordt bijgestaan door een Raad van Elf, dat zijn elf personen die hem begeleiden. Naast Prins Carnaval wordt er ook ieder jaar een Jeugdprins (van tussen 9 en 15 jaar oud)gekozen. Hij is aanwezig tijdens alle carnavalsactiviteiten voor kinderen.

Zo, nu weet je in ieder geval wat (Limburgse) carnaval écht inhoudt. Zijn we weer één stapje dichterbij in de strijd om carnaval een nationale feestdag te maken. Who's in?



This content is created and maintained by a third party, and imported onto this page to help users provide their email addresses. You may be able to find more information about this and similar content at piano.io
Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van Feel Good