Wanneer reizen niet de tijd van je leven is maar gewoon vies tegenvalt

"Het is tegenwoordig moeilijk om toe te geven dat je doodongelukkig was, bij die tempel in Cambodja."

reisbeeld-rots-reis-vakantie-zon-bikini
Jasper Rens van Es

Reizen is hot. En waar vakantie ooit alleen ontspanning was, zegt een reis tegenwoordig iets over wie je bent: een Heel Interessant Individu. En dan kan een mislukte trip ineens hard aankomen.

Reizen als religie

Vakantie vieren? Pfff, wie doet dat nou nog. Een rustig weekje aan het zwembad met een boek? Kom op zeg. Reizen zullen we. Het liefst zo ver, avontuurlijk, bucketlist-proof, horizonverbredend en levensveranderend mogelijk. Reizen is niet alleen meer een trend, maar lijkt welhaast een soort nieuwe religie geworden. Op blogs, vlogs en talloze accounts op social media, wordt travel – zoals het dan heel hip heet – verheerlijkt met een aan godsdienstwaanzin grenzend enthousiasme.

Onder de hashtag #wanderlust bombardeert men elkaar met meeslepende verhalen, gepimpte foto’s van spectaculaire uitzichten en inspirerende quotes als ‘The world is a book and those who do not travel, read only one page’. Waar vakantie vieren ooit vooral ontspanning was, wordt aan reizen inmiddels een hele rits aan hogere doelen opgehangen en welhaast magische krachten toegekend. Want reizen is meer dan vakantie. Reizen is jezelf uitdagen. De wereld zien. Levert je vrienden voor het leven op. Brengt je in contact met jezelf. En als het even meezit ook nog met de zin van het bestaan. Halleluja, prijs de backpack. En als het dan allemaal vies tegenvalt en je niet de beloofde Tijd Van Je Leven hebt? Dan kun je je een behoorlijke loser voelen. Trust me. Ik weet er alles van.

Reizen met het hele gezin

O, we zagen het al helemaal voor ons. De eerste reis met z’n drieën. Mijn lief, ons tien maanden oude zoontje en ik. Ja, dit zou ’m worden. De reis waarmee we zouden laten zien dat we nog steeds dezelfde reislustige wereldverkenners waren als voorheen. Wij zouden wel even bewijzen dat je niet ineens naar Center Parcs hoeft, omdat je toevallig een kind hebt gekregen. Voor ons geen midweek in een babyproof huisje in Katwijk aan Zee. Nee, een maand lang reizen met een Volkswagenbusje door Italië, dat moest het worden.

Net zoals die fotogenieke Instagramaccounts waarop knappe mensen al roadtrippend en mijmerend bij roze zonsondergangen door de wereld trekken. Avontuurlijk, idyllisch en back to basic. Slapen in de vrije natuur. Plassen in het bos. Luiers verschonen op de achterbank. Water voor de babyflesjes handmatig opwarmen op het kleine gasfornuisje. En af en toe zo’n prachtig Italiaans stadje aandoen voor lange rumoerige avonden vol pasta en wijn, zoonlief zoet slapend in de kinderwagen. Uitdagend? Misschien. Gekkenwerk met een baby? Welnee. Gewoon een kwestie van mindset. Het zou de reis van ons leven worden.

Met je baby op reis

Boy, viel dat even tegen. Al op dag twee stonden we naast ons busje stil op een bergweg vlak bij het Comomeer, halverwege een haarspeldbocht, enkeldiep in de distelige berm en van top tot teen onder de kots. Lang verhaal kort: baby’s kunnen ook wagenziek worden. En zo stonden we die avond niet op een idyllisch plekje uit te kijken over het meer – baby op schoot, wijntje in de hand en voetjes omhoog – zoals we ons hadden voorgesteld, maar zaten we gestrand op een grijs parkeerterrein zwijgend een blik tomatensoep weg te lepelen, terwijl we deden alsof we de kotslucht in de bekleding niet meer roken.

Dit bleek de eerste in een hele reeks gebeurtenissen in de categorie ‘later lach je erom’ die we op het moment zelf toch vooral als bijzonder sfeerverlagend ervoeren. Want surprise, surprise: een maand lang met twee mensen plus baby in een busje met opklapbed slapen? Dat is dus best wel pittig. Alles doen wat je dagelijks voor een baby moet doen – wassen, verschonen, te slapen leggen, eten geven, repeat – maar dan zonder elektriciteit en stromend water? Ook best pittig.

Bij thuiskomst hadden we er vier weken vakantie opzitten en waren we nog nooit zo moe geweest. Achteraf hebben we nog vaak om deze rampenreis gelachen. Maar nog vaker hebben we ons afgevraagd: waarom hebben we het in hemelsnaam een hele maand volgehouden, als we al zo 078 snel doorhadden dat het tegenviel? Waarom hebben we niet gewoon aan onszelf toegegeven dat we gelukkiger zouden zijn geweest met een weekje vakantie in een huisje aan de Zeeuwse kust?

Wanneer reizen niet leuk is

Het eerlijke antwoord: omdat het zou hebben gevoeld als falen. Er lijkt een soort cultuur te zijn ontstaan waarbij reizen niet langer alleen als een leuk tijdverdrijf wordt gezien, maar als een soort proef der bekwaamheid, bezinningsretraite en persoonlijkheidstest ineen. Alsof de reis die je maakt iets zegt over wie je bent. En dan kan een mislukte trip ineens heel persoonlijk voelen.

Schrijver Rutger Lemm kan hierover meepraten. Hij had jaren geleden grootse plannen voor een reis door Iran. Maar eenmaal daar was de cultuurschok groot, hij voelde zich onzeker, gestrest en vervreemd. Doodongelukkig kwam hij na een week weer thuis. In zijn boek ‘Een grootse mislukking’ schrijft hij erover: “Het was een persoonlijk falen, dat niet paste bij de persoon die ik wilde zijn.” Aan de telefoon vertelt hij: “Reizen is bijna een soort sociale verplichting geworden. En tijdens die perfecte reis ben je in je hoofd al bezig om het op zo’n mooi mogelijke manier na te vertellen, misschien diezelfde dag nog, op Facebook, WhatsApp of per mail. Zo ontstaat een beeld dat reizen alleen maar leuk en gemakkelijk is. Als je dan ontdekt dat dat niet altijd zo is, zoals ik in Iran, kan dat als falen voelen.”

Toegeven dat het tegenvalt, kan lastig zijn. Al is het maar aan jezelf. Rutger: “Toen ik met vrienden een reis via Interrail maakte, wilde ik per se in hostels slapen. Op basis van eerdere reizen had ik daar een heel leuk, waarschijnlijk zwaar geromantiseerd, beeld van in mijn hoofd. Van avontuur en kameraadschap en zo’n gedeelde slaapzaal. In de praktijk bleek het vooral vies en lawaaierig. Maar voordat we dan toch maar onze toevlucht namen tot pensions, heb ik nog een tijdje volgehouden dat het volgende hostel wél leuk zou zijn. Omdat ik het beeld dat ik had niet wilde loslaten.” Spijt heeft Rutger niet van zijn reizen, maar, zo besluit hij het verhaal in zijn boek: “Het zou helpen als de moeilijkheden vaker erkend zouden worden, zodat we niet meer naïef vertrekken naar een onvermijdelijke teleurstelling en werkelijk verrijkt kunnen terugkeren naar dat fijne vertrouwde thuis.”

Reizen is niet continue geweldig

Maar in deze tijd waarin reizen – in elk geval in ons bevoorrechte wereldje – zo unaniem wordt verheerlijkt, kan het knap lastig zijn om gewoon eerlijk te zeggen dat er eigenlijk geen bal aan was, daar in dat klooster in Nepal. Dat je doodongelukkig was, bij die tempel in Cambodja. Of, in ons geval: dat je hebt zitten janken van slaapgebrek naast dat idyllische Volkswagenbusje bij die mooie zonsondergang.

We zetten de negatieve ervaringen misschien niet met veel bombarie op social media, maar dat betekent niet dat ze er niet zijn. Eén oproep op Facebook en mijn mailbox loopt vol met verhalen. Van Myrthe, die haar kuitbeen brak in een canyon in Peru, daarna via een marteltoer met een ezeltje en een hobbelbusje naar de bewoonde wereld moest worden gebracht en haar geplande reis van vier maanden al na tien dagen moest afbreken. Of het verhaal van Robbert die op Lombok een gevaarlijke parasiet opliep en in Nederland nog maanden doodziek in het ziekenhuis heeft gelegen.

Of van Kirsten van reisblog travelaar.nl, die al bijna twee jaar met haar vriend de wereld over reist: “Reizen wordt zo opgehemeld, dat je snel het idee kunt krijgen dat het aan jou ligt als je niet zo’n topervaring hebt. Zo had ik bijvoorbeeld heel hoge verwachtingen van Myanmar. Volgens velen het mooiste en vriendelijkste land van Azië. Maar onze ervaring was anders. In korte tijd zagen we een klein jongetje op straat geschopt en geslagen worden, een man aangereden worden door een taxi die vervolgens doorreed en een jonge man in elkaar geslagen worden door conducteurs in de trein. We kregen een steeds slechter gevoel bij het land en na acht dagen hebben we besloten weg te gaan. Zulke ervaringen horen erbij. Maar toen we dat op Facebook deelden, reageerden sommigen vol onbegrip: als je zo’n mooi land niet kan waarderen, kun je maar beter helemaal naar huis gaan. Door social media hebben mensen blijkbaar het beeld dat je continu de tijd van je leven moet hebben als je op reis bent. Maar dat kán helemaal niet.”

The art of travel

En is dat erg? Welnee, betoogt schrijver Alain de Botton in zijn boek ‘The art of travel’. “Weinig is zo opwindend als het idee van reizen. Maar de realiteit komt zelden overeen met onze dagdromen.” Volgens De Botton komt dat aan de ene kant omdat we hoge verwachtingen hebben van de plaats waar we heenreizen, maar ook van onszelf als reiziger. Op reis verwachten we van onszelf overal zin in te hebben, alles leuk te vinden en geïnteresseerd te zijn in alle hotspots die reisgidsen ons aanbevelen. Maar waarom eigenlijk? Als je thuis niet geïnteresseerd bent in oude Etruskische architectuur, waarom zou je dat op reis dan ineens wel zijn? En als je thuis weleens nergens zin in hebt, waarom op reis dan niet? In zijn boek pleit De Botton dan ook voor een zekere mate van sympathie voor ‘diegenen die soms, in fascinerende steden, worden overvallen door de sterke behoefte in bed te blijven en het volgende vliegtuig naar huis te nemen’.

Is reizen dan helemaal de hype niet waard? Jawel. Het is zelfs wetenschappelijk bewezen dat het gelukkig maakt, zo schrijft Ap Dijksterhuis in zijn zoek ‘Wie (niet) reist is gek’. Reizen houdt de geest lenig, vermindert stress, vergroot het inlevingsvermogen en doet zelfs je leven langer lijken. Dijksterhuis wijt de hoge verwachtingen van reizen en de ‘prestatiedruk’ die sommige mensen ervaren, dan ook niet aan het reizen zelf, maar aan de hype die er de laatste jaren omheen is ontstaan. “Sinds vliegen zoveel goedkoper is geworden, is reizen populair geworden bij een enorme groep mensen, die op social media nu ook nog op grote schaal hun ervaringen delen. Daardoor krijg je dat mensen hun eigen ervaring op reis met die van anderen gaan vergelijken.” En dat is zonde, want een reis is geen examen of wedstrijd. Het advies van de hoogleraar: “Ga vooral op reis, want af en toe uit je comfortzone komen is goed. Maar luister lekker alleen naar jezelf. Probeer van alles uit, maar accepteer het ook gewoon als iets je ding niet blijkt te zijn.”

Genoteerd. En met dat in het achterhoofd droom ik alweer voorzichtig van een tweede reispoging met mijn lief en die koter van ons. Maar één ding weet ik wel: nooit meer met een baby in een Volkswagenbusje. Al geven ze me geld toe.

Reiswijzer

Reisaanbieder Topdeck Travel deed onderzoek onder 31.000 mensen uit 134 verschillende landen. 88% van hen reisde tussen de één en de drie keer per jaar een oceaan over. 94% van hen was tussen de 18 en 30 jaar. 30% reisde alleen, vooral in Europa, Noord-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland. 76% gaf aan de ‘aanbeveling van vrienden’ de belangrijkste factor te vinden bij het kiezen van een reisbestemming. Ook aanbiedingen en social media zijn belangrijke indicatoren. 86% van de jongeren tussen 18 en 24 jaar vond ‘het ervaren van een andere cultuur’ de belangrijkste reden om te reizen. Ook het genieten van de lokale keuken (69%) was belangrijker dan feesten (44%) en shoppen (28%). 10% gaf aan hun social media helemaal niet te updaten tijdens een reis. De helft doet het een paar keer per week. De populairste apps voor travel posts zijn Facebook (94%), Instagram (71%) en daarna Trip Advisor en WhatsApp.

Dit verhaal verscheen in het maartnummer van 2018 van Glamour. Deze maand ligt er ook weer een gloednieuw issue in de winkel, bomvol real life verhalen, interviews, het laatste fashion nieuws, alles wat je wil weten over beauty en nog véél meer. Geen zin om de deur uit te gaan? Je bestelt hem hier online.

This content is created and maintained by a third party, and imported onto this page to help users provide their email addresses. You may be able to find more information about this and similar content at piano.io
Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van Reizen