Wanneer gaan we mensen met een migratieachtergrond eens serieus nemen?

Statistici, ik heb een verklaring voor het ‘onverklaarbare verschil’

racisme discriminatie column
Nadine Iejewere

De Belastingdienst is schuldig aan etnisch profileren. “Ruim 11.000 mensen met een dubbele nationaliteit zijn door de Belastingdienst strenger gecontroleerd dan andere Nederlanders. De tweede nationaliteit was een officieel selectiecriterium om te bepalen of er een verhoogde kans was op fraude”, schrijft RTL Nieuws.

Racisme en discriminatie

Ik zou liegen als ik zou schrijven dat ik geschrokken ben van het bericht. Want dat ben ik niet. Ik ben het zó zat dat we onderzoeken nodig hebben voor iets wat heel veel mensen met een niet-westerse migratieachtergrond (een deel van die 24,4 procent van de bevolking) en mensen van kleur al jaren roepen. Of schreeuwen, als je het mij vraagt, met de nodige wanhoop. Racisme en discriminatie zijn aan de orde van de dag. Institutioneel racisme, het systematisch uitsluiten, marginaliseren en discrimineren van bevolkingsgroepen met een niet-westerse achtergrond in allerlei instituties in de samenleving ook. Een heel groot deel van die mensen van de samenleving is het tegengekomen in zijn leven en heeft het benoemd, aangekaart, bespreekbaar geprobeerd te maken of beschreven. Maar nog steeds zijn we verbaasd als er bewezen of toegegeven wordt dat het daadwerkelijk zo is. Is de stem van de Nederlander met een migratieachtergrond geen stem? Hoeven we die als samenleving niet serieus te nemen?

Discriminatie op de arbeidsmarkt

Voor Glamour schreef ik een artikel dat kortgeleden ook geplaatst werd in het Algemeen Dagblad. Over discriminatie op de arbeidsmarkt, iets wat ik van dichtbij meegemaakt heb en waarover ik een keer wilde uitweiden. Ik kreeg appjes, DM’s, Facebookberichten en mails, van allerlei jonge vrouwen en mannen uit verschillende sectoren die zich gehoord voelden. Eindelijk beschreef iemand hoe zij zich voelden, telkens als ze weer niet uitgenodigd werden voor een sollicitatiegesprek, een nieuwe positie aan hun neus voorbij zagen gaan of de top maar niet te bereiken viel. Het is iets wat mensen met een migratieachtergrond allemaal voelen, iets wat wij weten.

Laat de intuïtie van ál deze mensen hen in de steek? Natuurlijk niet. Maar intuïtie of onderbuikgevoel is helaas niet uit te drukken in een grafiek. En dus moeten we het doen met cijfers. Neem als voorbeeld het laatste onderzoek onder jongeren met een migratieachtergrond met een mbo-opleiding. Ze lijken 20 procent minder vaak een baan te vinden dan hun witte mede-mbo’ers. Onderzoeksinstituut SEO kwam met een verklaring. De onderzoekers denken dat factoren die moeilijk te meten zijn, zoals een mindere taalvaardigheid, slechter netwerk en discriminatie zo’n 10 procent van de ongelijkheid verklaren. Maar die andere helft van het verschil, tja, daar heeft niemand een verklaring voor.

Wij, mensen van kleur, wel. Wij kunnen die andere helft verklaren. Wij voelen het. Het is iets wat wij dagelijks meemaken, maar wat in elk onderzoek wordt omschreven als het ‘onverklaarbare verschil’. Neem ons eens serieus. Luister eens goed naar wat wij zeggen. Het spijt ons dat we dat zogenaamd onverklaarbare verschil niet in procenten en grafieken en statistieken kunnen vertalen, maar het is er wél. En het heet discriminatie.

Voor het bovengenoemde artikel sprak ik Esther Mollema, adviseur op het gebied van diversiteit. Haar standpunt is er eentje dat ik ben gaan delen. We moeten als beleidsmakers, bedrijfsleiders, managers én instituties niet denken: wij discrimineren niet, wij doen niet aan racisme. Nee, we moeten denken: wij discrimineren allemaal. Dat besef gaat ons echt verder helpen. Dat werkt namelijk voor een deel zo in het menselijk brein. We zijn verbanden gaan leggen die er niet zijn, shortcuts gaan maken doordat films, kranten, media, ons wellicht een eenzijdig beeld hebben voorgeschoteld. Of misschien doordat we iets naars hebben meegemaakt. Of doordat onze sociale kring een bepaalde mening heeft en wij ons daaraan aanpassen. Of door een héle verkeerde opvoeding. Nee, nu niet denken dat je er niks aan kan doen. Je kan er zeker wat aan doen.

Geen begrip en inlevingsvermogen

Ik vond het ook zo mooi onder woorden gebracht door Sofiane, beter bekend als rapper Boef. Ik herinner me nog goed dat hij aan tafel schoof bij RTL Late Night, een fragment dat ook getoond werd in de nieuwe documentaire ‘Gewoon Boef’ en hoe de tafelgasten, waaronder Rick Nieman en oud-minister Jeanine Hennis-Plasschaert, daar met een vinger zat te wijzen naar de Algerijnse jongen die herrie aan het schoppen was in ons land. Geen begrip, geen inlevingsvermogen, niks van dat alles. Omdat de tafelgasten niet opgegroeid zijn in een achterstandsbuurt, omdat zij niet slachtoffer zijn geweest van institutioneel racisme en discriminatie. Daar zat een jongen die keer op keer op keer werd aangehouden, soms terecht (zoals te zien in de documentaire), maar heel vaak ook onterecht. Ik maakte me op dat moment boos over de redactie van RTL Late Night, die alleen maar witte mensen had uitgenodigd en hen tegenover een rapper aan tafel hadden gezet, in plaats van ook nog iemand met een soortgelijke achtergrond als die van Boef te vragen, die wellicht wat kanttekeningen kon plaatsen. Iemand die de discussie met hem had kunnen aangaan en meer context kunnen bieden, iemand met een migratieachtergrond, naast tafelheer Humberto Tan. Zo komt dit op mij over: de gevestigde orde die eens flink ging staan inhakken op de minderheid, waar geen ruimte is voor zijn verhaal, een verhaal en omstandigheden waar heel veel jonge jongens in dit land elke dag mee dealen. En dan vragen aan hém vragen of hij zich niet verantwoordelijk voelt voor het beeld dat híj neerzet en wat dat doet met de jeugd met een migratieachtergrond. Goed, daar kan ik nog een hele extra column aan wijden. Maar zoals Sofiane heel helder zei in zijn docu: “Ik snap dat het niet goed is wat ik daar deed, maar het kómt ergens vandaan, snap je.”

Vooroordelen

Het raakt mij, omdat ik (maar) een (klein) deel van dit alles heb meegemaakt. Ik heb een aantal privileges. Ik kén mijn privileges. Nee, ik heb mijn geheel Turkse naam niet mee, maar ik ben ten eerste vrij wit, en ten tweede een vrouw met een migratieachtergrond. Ik had vroeger, omdat mijn vader voorzitter was van een voetbalclub, een aantal goede Marokkaanse vrienden. Ik heb met eigen ogen gezien hoe zij keer op keer werden aangehouden in een auto (van mijn vader), waar ik in zat, en waarin ik zelf ook vaak reed, maar dan niet staande werd gehouden. Hoe ik eruit moest van een heel imposante dame, die mij sommeerde tegen de auto te gaan staan. Tegen wie ik ook niets mocht zeggen, want staatsgevaarlijk, zo leek het. En van wie we uiteindelijk toch weer weg mochten rijden, omdat we klaarblijkelijk gewoon op weg waren naar McDonalds voor een McChicken en kipnuggets.

Of hoe ik werd geweigerd bij een club vanwege mijn gezelschap, hetzelfde gezelschap waarmee ik doordeweeks weleens studeerde in de bibliotheek. En hoe zij maar lastig aan een stage kwamen, terwijl de een een kundig boekhouder is en de ander een perfecte leraar Frans, want opgegroeid in Frankrijk. En hoe ik daar voor de deur van die club ineens die boze vrouw met een migratieachtergrond werd, want godverdomme, wat overkomt me nu en waarom mogen wij niet dansen en het leuk hebben en plezier maken? Gelukkig liep het met een sisser af en werd ik geen cijfer in een statistiek over mensen met een migratieachtergrond die voor opstootjes zorgen tijdens het uitgaan.

Of hoe een docent tijdens mijn eerste jaar rechten sprak over mijn mannelijke klasgenoot van Marokkaanse komaf, die telkens te laat kwam tijdens het college. “Typisch”, was zijn veelzeggende reactie. De moeder van mijn klasgenoot lag op sterven, zo bleek later. Nee, we kunnen niet aantonen wat de docent in kwestie nou écht bedoelde, maar we kunnen uit iemands lichaamstaal, houding en toon wel veel opmaken, en die dingen vallen helaas niet uit te drukken in cijfers, procenten en statistieken.

Laten we vanaf nu alsjeblieft met zijn allen nooit meer de vraag stellen of discriminatie en institutioneel racisme bestaan. Een betere vraag is: wat gaan we eraan doen?

This content is created and maintained by a third party, and imported onto this page to help users provide their email addresses. You may be able to find more information about this and similar content at piano.io
Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van Power