Lidewijde van Lier (39) verhoorde als zedenrechercheur verdachten van seksueel geweld. Van directeuren in pak tot onschuldig ogende oma’s. Ze vertelt over de impact van dit politiewerk op haar eigen leven. ‘Ik ben minder bang geworden voor de wereld.’

“Ik probeer niet te oordelen. Wat ik van een verdachte vind, doet er niet toe. Of ik ze geloof ook niet. Mijn taak is om de waarheid te achterhalen. Hoe gruwelijk de feiten soms ook zijn, ik probeer mijn hoofd koel te houden. In mijn twaalf jaar als zedenrechercheur, ben ik één keer uit een verhoor weggelopen. Mijn collega en ik verhoorden een verdachte die zonder emotie, totaal gevoelloos, tot in detail vertelde wat hij allemaal met kleine kinderen had gedaan. Hij somde het op alsof het een boodschappenlijstje was. Ik keek hem recht in zijn ogen en zag geen enkel berouw. Mijn hart werd er gewoon een beetje koud van. Hij had foto’s gemaakt van het misbruik, die we gevonden hadden en ik op mijn computer allemaal had bekeken. Het was bewijsmateriaal, het hoorde bij mijn werk. Ze zeggen weleens: een foto zegt meer dan duizend woorden. Een cliché, maar ik weet inmiddels dat dat waar is. Je kunt een slachtoffer horen vertellen hoe het was, maar als je het ziet, snap je het pas echt.”

Ik weet dat het veelgevraagd is: een pedofiel vergeven



Grens tussen goed en kwaad
“Doorgaans lukt het me om professioneel te blijven, zoals we dat hier noemen. Afstand bewaren en me niet al te veel laten raken. In sommige verhalen kan ik me zelfs een beetje inleven. De verdachte heeft misschien zelf als kind misbruik meegemaakt. Of hij is verstandelijk beperkt. Hij snapt niet waar de grens ligt tussen goed en kwaad. Af en toe zijn het zelfs goede gesprekken en zegt een verdachte na afloop: ‘Wat een opluchting dat ik eindelijk heb durven vertellen wat ik voel. En waar ik al zo lang mee rondloop.’ Al weet hij ook wel dat hij waarschijnlijk gestraft wordt, dat ik geen hulpverlener ben maar een rechercheur. Maar die ene keer, bij die ene man, kreeg ik het te kwaad. Ik excuseerde mezelf en liep de gang op. Even op adem komen en weer rustig worden. De tranen stonden in mijn ogen. Van woede. Inademen, uitademen, schouders recht, glaasje water en weer naar binnen. Niemand had er wat aan als ik geëmotioneerd raakte. Hup. Weer aan het werk.”

Kwetsbare slachtoffers
“Mijn collega’s vroegen of het niets voor mij was: zeden. Ik was begin twintig en zat net bij de politie. Er waren in die tijd nog weinig vrouwen. Ik was communicatief sterk en empathisch, dat past bij die afdeling. In eerste instantie dacht ik: nee, te zwaar. Te emotioneel. Toch voelde ik dat ik het zou kunnen. En dat ik op zo’n gespecialiseerde afdeling het verschil kon maken voor zulke kwetsbare slachtoffers. Dus ging ik toch naar mijn baas en zei: ‘Ik doe het.’ Ik kreeg een opleiding en ontmoette mijn nieuwe collega’s. Twaalf jaar werkte ik als zedenrechercheur. Iedere dag ging het over incest, kindermisbruik, verkrachtingen. Ik heb honderden slachtoffers en verdachten gesproken.”

Een foto zegt meer dan duizend woorden. Inmiddels weet ik dat dat waar is



Niet altijd mannen
“Cynisch ben ik er gelukkig nooit van geworden. Zelfs niet toen we bij de politie te maken kregen met grote misbruikzaken, zoals in Amsterdam bij kinderdagverblijf Het Hofnarretje. Mijn eigen twee kinderen waren toen jong en zaten zelf op een kinderdagverblijf. Er was daar net een man aangenomen, wat zeldzaam is. Andere moeders kwamen in opstand en klampten me aan: ‘Jij bent zedenrechercheur. Jij kunt het hier toch niet mee eens zijn?’ Mijn reactie viel ze waarschijnlijk tegen. Ik was helemaal niet tegen. Ik vond zo’n mannelijk rolmodel tussen al die vrouwen juist verfrissend. En ik wist door mijn werk dat je aan de buitenkant niet kunt zien of iemand een pedofiel is, of een misbruiker. Het zijn zelfs niet altijd mannen. Ik heb ook moeders verhoord en oma’s. Ik heb mannen aan tafel gehad die elke dag netjes een pak droegen, die heel populair waren, en die toch heel fouten dingen hadden gedaan. En ook mensen die juist wel in het stereotype profiel van een pedofiel pasten, maar echt onschuldig bleken.

Door mijn werk ben ik minder bang geworden voor de wereld. Dat klinkt misschien tegenstrijdig omdat ik zo veel naars voorbij zie komen. Maar juist doordat ik heel goed weet waar de gevaren zitten, voel ik me zelfverzekerd. Met social media pas ik op, net als mijn kinderen. Maar als ik op de fiets zit, alleen in het donker, kijk ik niet voortdurend over mijn schouders. Omdat ik weet dat de kans dat ik zomaar door een vreemde van mijn fiets word gesleurd, echt veel kleiner is dan mensen denken.”

Ik weet waar de gevaren zitten, met social media pas ik op



Kinderporno
“In de twaalf jaar die ik als zedenrechercheur werkte, heb ik elke dag gelachen met mijn collega’s. Het ging vanzelf. Alsof je tussen al die zware zaken even wat luchtigheid nodig hebt. Mijn man vroeg wanneer ik thuis kwam, altijd of ik een leuke dag had gehad. En dan antwoordde ik meestal: ja. Als we allemaal gaan zitten treuren over waar het met deze wereld naartoe gaat, zitten we binnen no time ziek thuis. Het enige waar ik het altijd moeilijk mee bleef houden, was het kijken van kinderporno. Kinderporno heeft inmiddels een eigen team, dat zich alleen maar bezighoudt met het opsporen en analyseren van de beelden, maar in mijn eerste jaren bij de zedenpolitie viel dat nog onder onze verantwoordelijkheid. Dus kreeg ook ik soms de taak om kinderpornografisch materiaal te bekijken en voor het dossier tot in detail op te schrijven wat ik zag. Van iedere seconde moest ik opschrijven wat er gebeurde. Wat doet hij nu? Waar heeft hij zijn hand? Hoe reageert het kind? Het was bewijslast. Vaak zocht ik naar tekenen dat de beelden in Nederland gemaakt waren. Labeltjes van Hema in kleding, bijvoorbeeld. Of hotelkamers van ketens die ik herkende.”

Jezelf beschermen
“De eerste keer dat ik kinderporno keek, maakte dat veel indruk. Daarvoor was kinderporno een soort abstract begrip. Nu zag ik echt wat er gebeurde, hoe het ging, hoorde ik de geluiden, zag de uitdrukking op de gezichten. Ik walgde ervan en keek toch verder.

Advertentie - Lees hieronder verder

We zijn blij dat je het artikel interessant vindt en je het tot de laatste regel hebt gelezen! We linken nu door naar Blendle, een site waar je de mooiste, meest ontroerende en leukste stukken uit alle klanten en tijdschriften leest. Daar lees je het bovenstaande artikel voor een paar eurocenten uit. Zo kunnen wij mooie content delen en wordt de journalist beloond voor haar werk. Check hier 'De tranen stonden in mijn ogen van woede' op Blendle.