De gezellige mensen-mens Manou (38) werkt in een Brabantse vrouwengevangenis als bewaker. Een heftig beroep dat tot onze verbeelding spreekt. Vooral nu we de gescripte versie van het gevangenisleven hebben gezien in Prison Break, Celblok H en Orange is the new Black. Met knappe en lieve personages zoals Piper Chapman, Crazy eyes en Lorna Morello hebben we misschien een geromantiseerd beeld van een inrichting voor criminelen. Manou vertelt ons graag hoe het er echt aan toe gaat op haar werk.

Advertentie - Lees hieronder verder

Wat is je functie precies?
"Mijn functietitel is officieel penitentiair inrichtingswerker in een vrouwengevangenis. Vroeger heette dat cipier of bewaker. In mijn functie heb je nauw contact met de gedetineerden. Ik zie ze vaker dan mijn vriend!"

Hoe kom je in dit nogal aparte vak gerold?
"Op zich heeft werken met gedetineerden mij altijd getrokken. Ik wilde altijd graag bij de politie werken toen ik jonger was. En na mijn opleiding ging ik aan de slag als jongerenwerker en organiseerde ik activiteiten voor hanggroepjongeren. Op een dag zag ik in het buurtkrantje een vacature staan voor penitentiair inrichtingswerker en dat klonk wel erg stoer."

Zijn er veel regels waar je je aan moet houden?
"De regels die er zijn, zijn er om je veiligheid voorop te stellen. Zowel voor de gevangen – ik mag bijvoorbeeld nooit zeggen wie er in mijn gevangenis zitten – als voor mij. De meeste regels zijn er om de veiligheid van de bewakers en de gevangenen te garanderen. Iedere cipier wordt aangesproken met de voornaam. Je moet altijd een veilige afstand bewaren zowel fysiek als emotioneel. Dat vind ik wel moeilijk hoor! Op een gegeven moment bouw je een band op met de mensen. Dan weten ze wel veel van je, maar jij ook van hen."

Advertentie - Lees hieronder verder

Is dat niet gevaarlijk?
"Ik stel mijn veiligheid altijd voorop, maar in een vrouwengevangenis is er meestal minder gevaar dan in een mannengevangenis. Ik heb snel goed contact gedetineerden. De manier waarop ik met ze omga maakt mijn werk leuker, maar dat is ook mijn valkuil. Maar de kaartjes die ik krijg als ze vrijkomen met: 'we gaan je missen, ' of 'bedankt voor alles je liet me echt mens zijn,' zijn het dubbel en dwars waard."

Ben je weleens bang geweest?
"Ik heb een keer een gedetineerde gehad die met vijf mannen in bedwang gehouden moest worden. Die vrouw flipte zo erg dat ze zefs voor mijn collega's nog te sterk was. Toen had ik wel wat hartkloppingen en bij zo'n stoere gevangene hou ik het contact puur zakelijk. En doe ik alles volgens protocol, met z'n tweeën de deur openmaken, aanspreken en altijd oogcontact houden. Dan ben je echt cipier, maar met de meeste vrouwen hoef je niet zo streng te zijn."

Advertentie - Lees hieronder verder

Wat is de reactie van mensen als je vertelt wat je doet?
"Stoer! En ze vragen vaak ook of ik weleens bang ben en of er veel buitenlanders zitten. Ook moet ik mijn werk verdedigen. Vaak heerst er een vooroordeel over gedetineerden. Ze hebben het luxe: eten, een bedje en meer aandacht en zorg dan ouderen in het bejaardentehuis. Daar kunnen wij niets aan doen. Wij doen gewoon ons werk en doen dat zo goed als we kunnen. Plus zo rooskleurig is het niet voor de dames. Ze hebben daar geen vrijheid."

Wat is de grootste misvatting over de gevangenen?
"Dat ze vastzitten omdat ze snel geld wilde verdienen. Ze zitten er meestal omdat ze slachtoffer zijn geworden van iets wat hun man of vriend heeft veroorzaakt. Ik durf te zeggen dat 98 procent van de vrouwen zit, omdat hun man iets heeft geflikt en zij draaien ervoor op. Ze hebben bijvoorbeeld schulden door hun man, of zitten voor de moord op hun man na jarenlang eerst te zijn mishandeld. Ook zitten er vrouwen uit Zuid-Amerika die drugs smokkelden om hun kinderen eten te geven. Het zijn vaak schrijnende situaties en niet zozeer misdaad voor het snelle geld. In de winter krijgen we veel verslaafde vrouwen, die expres iets kleins stelen, omdat ze het dan warm hebben met kerst."

Meest bijzondere wat je in je werk hebt meegemaakt?
"Vorige week heb ik bezoek zonder toezicht kunnen regelen voor een vrouw met haar hond. Die mevrouw zit al twee jaar vast en zij zou haar hondje nooit meer levend zien. Dit verhaal heb ik voorgelegd aan de directie en zij hebben haar een afscheidsmoment met haar hond gegund. Prachtig vind ik dat! Die vrouw was me ook zo dankbaar. Ik krijg er nog kippenvel van."

Waarover ben je het meest verbaasd in je vak?
"Dat gedetineerden vrouwen heel fijn zijn om mee te werken. Ze luisteren altijd op een enkeling na. Met mannen heb ik ook gewerkt, maar die zouden nog verstoppertje spelen als het tijd is om naar de cel te gaan. Sommige gedetineerden hebben dingen gedaan die te ver zijn gegaan. Maar ik dacht dat er alleen maar machovrouwen zouden vastzitten. Maar dat is totaal niet zo. Ook al vergeten vrouwen nooit iets en blijven ruzies onderhuids spelen, het bepaalt de sfeer niet. Er zijn altijd vrouwen die zeggen: 'kom op dames, anders zijn we er straks allemaal de dupe van!"

Advertentie - Lees hieronder verder

Wil je dit werk altijd blijven doen?
"Het werk vind ik fantastisch, maar het is emotioneel wel zwaar. De laatste tijd neem ik steeds vaker werk mee naar huis. Dan maak ik me in de avond nog zorgen over een dame die op de de cel is gezet met een psychiatrische gevangene. Wat mogelijk nare gevolgen kan hebben, maar niet anders kan, omdat het nou eenmaal protocol is dat twee vrouwen op één cel moeten. Ik weet niet of ik dat altijd volhoud. Daarom zou ik wel reclasseringswerk willen doen in de toekomst. Diezelfde gedetineerden waar ik nu mee werk weer terug de maatschappij in helpen."