Als je broer je misbruikt heeft, zou je denken dat je hem voorgoed uit je leven wil bannen. Sofie (26), opgegroeid in een huis vol geweld, besloot hem echter te vergeven. ‘We waren beiden slachtoffer van de situatie thuis.’

“Mijn vader is alcoholist. Al zo lang als ik me kan herinneren. Vroeger dronk hij elke dag twee flessen wijn. De drank maakte hem agressief. Je kon er bij ons thuis de klok op gelijk zetten dat hij halverwege de tweede fles alles kort en klein sloeg. Eerst moesten de spullen het ontgelden. Daarna mijn moeder. Ik sliep altijd met de lampen aan, zo bang was ik.

’s Nachts hoorde ik mijn moeder vaak schreeuwen. Als het dan plotseling stil was, renden mijn broer en ik naar beneden om te kijken wat er aan de hand was. Een keer vonden we mijn vader boven op mijn moeder. Hij probeerde haar keel dicht te knijpen. De paniek die ik voelde, was onbeschrijflijk. Buren die het gegil hoorden, schakelden de politie in. Mijn vader werd gekalmeerd. Mijn moeder zat bevend van angst en stoïcijns voor zich uit te kijken. Ze besloot vanaf dat moment terug te vechten. Ze wilde scheiden, maar kon nergens terecht. We moesten wachten tot via de gemeente een geschikt huis vrij zou komen. Dat duurde zeker een jaar of vier. In de tussentijd werd het thuis alleen maar erger.”

'Mijn broer raakte me overal aan. Hij zei dat het normaal was'



Totaal verknipt
“Mijn broer is vijf jaar ouder dan ik. Hij zag hoe mijn vader, als mijn moeder aan het werk was, vriendinnen mee naar huis nam en seks met ze had. Hij raakte erdoor geobsedeerd en verloor zichzelf aan seksfilmpjes op de computer. Uiteindelijk misbruikte hij mij. Hij was totaal verknipt geraakt door alle seksuele handelingen die hij voor zijn ogen had zien gebeuren. Ik was jong toen het begon, een jaar of vijf, zes. Hij vroeg of ik bij hem in bed kwam liggen. Onschuldig als ik was, deed ik dat.

Al snel bleek dat hij aan me wilde zitten, alsof ik zijn speeltje was. Hij zat met zijn hand in mijn onderbroek, wilde mijn voeten likken en later ook de verboden zone. Hij raakte me overal aan. Ik vond het niet prettig. Maar hij zei dat het normaal was. Ik geloofde hem. Hoewel, onbewust voelde ik dat het niet klopte. Steeds vaker vroeg hij me bij hem in bed. Ik durfde er niet tegenin te gaan. Tot mijn broer wilde tongzoenen. Ik wist – want dat had ik op televisie gezien – dat je dat alleen met een vriendje of een vriendinnetje doet. Toen pas ben ik naar mijn moeder gegaan. Ik was zeven, misschien acht. Ze werd boos en zei tegen me: ‘Hier praten we nooit meer over.’”

‘Stel je niet aan, zo erg was het niet, zei mijn moeder’



Extreem druk kind
“Het misbruik hield op. Mijn herinneringen stopte ik zo ver mogelijk weg. Sowieso hamerde mijn moeder er bij ons op, nooit aan de buitenwereld te laten merken wat zich thuis allemaal afspeelde: ‘De vuile was hang je niet buiten.’ Dus ging ik altijd met een grote glimlach en mijn mooiste kleren aan naar school. Leraren vonden me een extreem druk kind. Ik praatte constant en bewoog veel. School was voor mij een uitlaatklep. Alle stress kwam er daar uit.

‘Mijn broer voelde zich een monster als hij terugdacht aan vroeger’



Ik was tien toen mijn ouders uit elkaar gingen. Er was een omgangsregeling, maar omdat mijn vader nog steeds dronk en agressief tegen me deed, weigerde ik naar hem toe te gaan. Ook mijn broer bleef thuis. Omdat mijn vader ons niet meer te zien kreeg, ging hij ons stalken. Hij belde ’s nachts op en dreigde met van alles. Hij heeft een keer een baksteen door het raam gegooid. Doodeng. ’s Nachts had ik nachtmerries. En ik bleef extreem druk gedrag vertonen.

Mijn moeder besloot met me naar een therapeut te gaan. Ik was toen een jaar of twaalf, dertien. Daar kwam alles naar boven. Niet alleen het geweld van mijn vader, maar ook het seksueel misbruik. Ik kon niet precies vertellen hoe lang het misbruik had geduurd, en ook niet hoe vaak het was gebeurd. Maar ik heb meerdere beelden en herinneringen, dus het ging niet om één keer. Ik probeerde er met mijn moeder over te praten. Maar opnieuw kreeg ik dezelfde reactie van haar: ‘Stop het weg, praat er nooit en met niemand over.’

Advertentie - Lees hieronder verder

Ik weet nu dat ze dat deed om mijn broer te beschermen. Hij zat als tiener in zijn eigen wereld. Contact maken met hem was moeilijk. Mijn moeder was bang dat hij zichzelf iets zou aandoen als het verhaal zou uitkomen. Met mijn gevoelens hield ze minder rekening. Ik zou me toch wel redden, dacht ze. Ze deed het af met: ‘Stel je niet aan. Zo erg was het niet.’”

Vrolijke clown
“Ik onderging een metamorfose. Liet mijn haar groeien, gebruikte veel make-up, droeg mooie jurken en hoge hakken. Ik veranderde mijn naam met twee letters: in plaats van Sofie werd het Sophie. Waarom? Geen idee. Nu denk ik: ik wilde iemand anders zijn. Iemand zonder die rugzak, zonder dat verleden. Ik was geen blije puber, eigenlijk gewoon depressief. Al heeft niemand op school daar iets van gemerkt. Daar speelde ik de vrolijke clown en had ik de lachers op mijn hand. Thuis kwam het eruit.

Op mijn veertiende kreeg ik Prozac voorgeschreven. Ik wilde dood en kon daar heel rationeel mee bezig zijn. Urenlang stond ik bij het spoor naar de treinen te kijken. Telkens dacht ik: is dit een goed moment om ervoor te springen? Ik bestudeerde ook messen. Toch was er altijd iets wat me weerhield van zelfmoord: mijn moeder. Die kon ik, al was ik niet dol op haar, voor mijn gevoel zoiets groots niet aandoen.

Ik liep bij psychiaters en psychologen, maar liet daar nooit het achterste van mijn tong zien. Ik vertelde over het geweld thuis en mijn ouders, maar zweeg over het misbruik. Ik schaamde me ervoor. Omdat ik er met niemand over praatte, werd het een enorm ding in mijn hoofd. Ik begon te twijfelen aan mezelf. Het ging mijn leven beheersen.”

Onverwerkt verleden
“Voor mannen én in het donker was ik extreem bang. Op een gegeven moment kreeg ik een vriendje. Hij was lief en geduldig met me. Maar na een jaar ging het wringen tussen ons. Van de ene op de andere dag wilde ik geen seks meer, en blokkeerde ik totaal. Uiteindelijk heeft onze relatie het niet gered. Ik zat met een onverwerkt verleden waar ik iets mee moest. Ik was twintig toen ik besloot naar een seksuoloog te gaan. Ik koos een goed moment. Mijn vader liet ons al een tijdje met rust. En met mijn broer ging het een stuk beter: hij was stabieler, praatte wat meer over vroeger, had een baan, een huis en een vriendin. Ik vertelde hem wat ik van plan was. Hij begreep het, wat ik groots van hem vond.

‘Ik wilde van alles maar durfde niets’



De seksuoloog hielp me concreet te visualiseren wat er tussen mij en mijn broer is gebeurd. Dat was verhelderend voor mij. Toch wilde ik er ook nog met mijn broer over praten. Ik wilde weten wat hij zich ervan herinnerde. Hij vond het moeilijk en brak tijdens ons gesprek. Hij vond het verschrikkelijk dat hij mij zo had beschadigd, en voelde zich een monster als hij terugdacht aan die periode. Zelf had hij het seksuele misbruik jarenlang weggestopt. En hij wilde dat na ons gesprek opnieuw doen. Zijn vriendin weet bijvoorbeeld van niks. Ik vind het niet verstandig dat hij niet aan de slag gaat met het verleden, maar kan zijn beslissing alleen maar respecteren en accepteren.

Ik heb hem verteld dat hij voor mij geen monster meer is. Wat hij heeft gedaan, is verschrikkelijk. Maar ik zie nu ook dat hij, net als ik, slachtoffer was van de situatie thuis. Als mijn gedachten teruggaan naar achttien jaar geleden, krijg ik nog steeds de kriebels van hem. Maar ik kan nu ook weer met hem lachen. We doen af en toe leuke dingen. Ik heb hem vergeven. Net als ik mijn ouders vergeven heb. De band met mijn moeder is nog altijd moeizaam. Al heb ik geaccepteerd dat ze is zoals ze is. Met mijn vader heb ik geen contact meer.”

‘Ik wilde dood en kon daar heel rationeel mee bezig zijn’



Geheim
“Ik ben dankbaar hoe ik eruit ben gekomen. Ik mag van mezelf zijn wie ik ben. Dus heb ik mijn naam terug veranderd in Sofie. Ik heb een vriend die lief voor me is en vol begrip is. Op seksueel gebied blijft het voor mij work in progress. Als mijn vriend me penetreert, heb ik daar geen problemen mee. Maar als hij met zijn hand richting mijn schaamstreek of slipje gaat, vind ik dat nog altijd niet fijn. Dat roept herinneringen op aan het misbruik. Maar gelukkig leer ik steeds beter mijn grenzen aan te geven. Ik ben zelfverzekerder, stabieler en volwassener. Lange tijd leefde ik met angst. Ik wilde van alles, maar durfde niets.

Nu heb ik een soort honger naar de wereld. Alles ligt open. En heel langzaam vul ik dingen in. Ik voel me af en toe net een kind in een grote snoepwinkel. Dat gevoel kende ik nog niet, ik kon immers nooit echt kind zijn. Ik hoop dat ik met mijn verhaal seksueel misbruik bespreekbaar maak. Het is een taboe dat doorbroken moet worden. Erover praten is goed. Daarmee maak je het misbruik kleiner. Minder emotioneel beladen. Als je zwijgt, blijft het een geheim. Iets wat alleen maar groter en groter wordt.”

Dit verhaal stond in Glamour's maartnummer van 2015.