Stemmingswisselingen, onvoorspelbaar en zelfs gemeen gedrag. Tanja Geurtz (34) groeide op met een manisch-depressieve moeder. Ze heeft er nog altijd last van. ‘Mensen zien me als een stoere vrouw. Maar diep vanbinnen ben ik heel onzeker.’

Nooit thuis
“Het was een van de weinige keren dat mijn moeder ontbijt had gemaakt. Meestal sliep ze nog of was ze in alle vroegte vertrokken. Ze was bijna nooit thuis. Vluchtgedrag, denk ik achteraf. Maar dit keer had ze de tafel mooi gedekt.

Ontbijt
We hadden samen gegeten, mijn vader, moeder, broer en ik. Ik weet nog dat ik dacht: laten we de tafel maar afruimen voordat we naar school gaan, anders wordt mama boos. Maar toen ik het voorstelde kreeg ik een lieve glimlach. ‘Dat hoeft niet hoor,’ zei ze.

Ondankbaar kind
Toen ik ’s middags uit school kwam en de deur opendeed stond ze me al op te wachten. ‘Jij ondankbaar kind!’ riep ze meteen. ‘Waarom heb je de tafel niet afgeruimd? Ik heb voor jou ontbijt klaargemaakt!’ Ik snapte er niets van. Begon aan mezelf te twijfelen. Dus ik zei: ‘Sorry mam, je hebt helemaal gelijk’.”

Ruzie vermijden
“Mijn moeder was onvoorspelbaar. Als ik ’s morgens opstond, wist ik niet in wat voor stemming ze zou zijn. Als ze al thuis was, want vaak was ze de hort op. Hele dagen bracht ze door in het bejaardencentrum waar ze vrijwilligerswerk deed.

Grote broer
Als klein meisje liep ik samen met mijn grote broer – hij was vijf jaar ouder dan ik – naar school. En terwijl alle ouders op het schoolplein stonden om hun kinderen op te halen, liepen we saampjes aan het einde van de middag weer naar huis. Waar niemand was.

Te keer
’s Avonds ging mijn moeder tegen mijn vader tekeer. Dat hij haar niet begreep. Dat ze wilde scheiden. En dat ze alles alleen moest doen in het huishouden. Terwijl ze de was zelden aanraakte. ‘Ja Riet,’ zei mijn vader dan. ‘Sorry, je hebt helemaal gelijk.’ Mijn vader was een wat stugge, stille man.

‘Een knuffel? Een kus bij het afscheid? Mijn vader wist niet wat dat was’



Generatieverschil
Mijn ouders waren allebei ruim in de veertig toen ze mij kregen. Er was echt sprake van een generatieverschil. Mijn vader zorgde voor ons, maar er was geen warmte. Een knuffel? Een kus bij het afscheid? Hij wist niet wat dat was.

Vrede bewaren
Mijn vader had een hekel aan ruzie. Om de lieve vrede te bewaren gaf hij mijn moeder daarom altijd gelijk. Ook tegenover ons. ‘Zeg eens sorry Tanja,’ zei hij dan. Terwijl hij mij een knipoog gaf. En daar ging ik weer. ‘Het spijt me mama, ik zal het nooit meer doen.’”

Manische periodes
“Mijn moeder wist dat ze ziek was. Ze liep bij een psychiater en slikte medicijnen. Maar in haar manische periodes – waarin ze enorm veel energie had – dacht ze dat ze de hele wereld aan kon. Dat had ook leuke kanten: zo gingen we dan naar de stad met z’n tweeën om te winkelen of we zongen tijdens het koken keihard Hollandse hits. Maar ze gooide in die periodes ook vaak haar medicijnen weg. Deed alsof er niets aan de hand was. Waarna een depressieve periode volgde.

Laten vallen
Ze sprak zelf alleen over haar ziekte als ze iets van me nodig had. Zoals in mijn puberteit bijvoorbeeld. ‘Je hebt me laten vallen ondanks mijn ziektebeeld,’ snauwde ze me toe. Op mijn vijftiende had ik namelijk mijn eerste vriendje. Tot dan toe dacht ik dat onze thuissituatie normaal was.

Buitenbeentje
Mijn moeder wilde nooit dat er vriendinnetjes kwamen spelen – te druk – en dus werd ik ook niet bij hen uitgenodigd. Ik was sowieso een buitenbeentje op de lagere school, omdat ik veel dingen niet begreep. Maar toen was er dus dat vriendje.

Warmte
Ik weet nog dat hij me uitnodigde bij hem thuis, dat ik één voet over de drempel zette en zowat in shock was door de warmte die ik voelde. Aan tafel zaten zijn vader, moeder en tweelingbroertje. Ze vroegen aan elkaar hoe hun dag was geweest. Mijn moeder had nog nooit geïnformeerd naar mijn dag.

‘Ik trof het hele huis onder de post-its aan met teksten als: ‘Je hebt me laten zitten’’



Knuffel
Dat vroegen mijn broer en ik aan elkaar, als we ’s avonds met zijn tweetjes op zijn kamer televisie aan het kijken waren. Wow! dacht ik. Zo kan het blijkbaar ook. Bij het afscheid kreeg ik een knuffel. ‘Hé meissie, tot de volgende keer,’ zei de moeder van mijn vriend dan. Ik wist niet wat ik meemaakte. Voor het eerst besefte ik: hoe mijn moeder doet is niet normaal.”

Voor jezelf opkomen
“‘Waarom doe je zo?’ begon ik aan mijn moeder te vragen. Maar doordat ze zich van geen kwaad bewust was, werd de afstand tussen ons alleen maar groter. Toen mijn vriend voor de eerste keer bij ons op bezoek kwam, was ze zelfs een voorbeeldige moeder. Ze was eindelijk eens een dagje thuis, had koffie gezet en taart gehaald. Zelfs de televisie stond uit.

‘Toen mijn vriend voor de eerste keer bij ons op bezoek kwam, was ze een voorbeeldige moeder’



Valt toch mee?
Ze toonde zoveel interesse in mijn vriend en was zo vriendelijk dat hij later bij de deur zei: het valt toch wel mee? Alsof ik een klap in mijn gezicht kreeg. Nóg meer ging ik aan mezelf twijfelen. Zou het dan toch aan mij liggen? dacht ik.

Hulp nodig
Ze kon de schijn echter niet lang ophouden. Al gauw zag mijn vriend in hoe ze echt was. ‘Je moet met iemand gaan praten,’ zei hij. Maar ik vond dat mijn moeder hulp nodig had, niet ik. Steeds vaker sliep ik bij hem totdat mijn moeder in de gaten kreeg dat ze me aan het verliezen was.

Sorry mam
‘Je hebt nooit voor me klaargestaan!’ begon ze te roepen. ‘Je hebt me laten vallen ondanks mijn ziektebeeld.’ Op die momenten haalde ze haar ziekte erbij. Om me te claimen en op te eisen. En ik? Ik haalde een bloemetje voor haar en schreef een kaartje: ‘Sorry mam.’ Om even later het hele huis onder de gele post-its aan te treffen met teksten als: ‘Je hebt me laten zitten’ en ‘Je hebt de afwas niet gedaan’.

Huis kopen
Mijn puberteit ben ik doorgekomen dankzij mijn vriend en zijn ouders. Ik kon daar mijn verhaal kwijt, voelde me veilig. Maar toen hij op mijn achttiende voorstelde om samen een huis te kopen, kreeg ik het plotsklaps heel benauwd.

Zelf ontdekken
In al die jaren had ik mezelf zo verloochend dat ik geen eigen ik had kunnen ontwikkelen. Ik was alleen maar met mijn moeder bezig geweest. Ik voelde dat ik mezelf moest ontdekken en dat ik er nog helemaal niet klaar voor was om zo’n grote stap te zetten.

‘Ik was alleen maar met mijn moeder bezig geweest; ik voelde dat ik mezelf moest ontdekken’



Het hoge woord
Twee dagen voordat we de handtekeningen zouden zetten bij de notaris kwam het hoge woord eruit. ‘Ik wil dit niet,’ zei ik tegen hem. ‘Ik ben er nog niet klaar voor en ik wil ook geen relatie meer.’ Voor het eerst van mijn leven zei ik wat ik werkelijk voelde, kwam ik voor mezelf op. Maar ik zag ook: door voor jezelf op te komen kun je een ander kwetsen. Dat vond ik ontzettend naar.”

Festivals & piercings
“Na het verbreken van mijn relatie kwam ik eindelijk aan mezelf toe. Ik ontdekte wat ik leuk vond: festivals. Ik leerde nieuwe mensen kennen. Mensen die mijn achtergrond niet kenden en bij wie ik met een schone lei kon beginnen.

Nieuwe Tanja
Ook kwam ik erachter dat ik piercings mooi vond, en tattoos. In een paar jaar tijd zette ik de nieuwe Tanja neer. Maar diep vanbinnen was ik vreselijk onzeker. Ik leerde een man kennen bij wie ik hetzelfde gedrag vertoonde als bij mijn moeder.

'Mijn broer pleegde zelfmoord. Ik was totaal in shock. Met wie moet ik nu praten? dacht ik’



iPhone
Als er spanning of onenigheid was dan ging ik een nieuwe iPhone voor hem kopen. Of gereedschap bij de Gamma. Als hij stil was, dacht ik: het ligt vast aan mij. Toch begon ik steeds meer mezelf te worden doordat ik afstand had genomen van thuis.

Zelfmoord
En toen sloeg het noodlot toe. Mijn broer pleegde zelfmoord. Mijn steun en toeverlaat. Ik was totaal in shock. Met wie moet ik nu praten? dacht ik. Ik hield zo veel van hem. Zijn zelfmoord had niets te maken met onze jeugd, maar met zakelijke problemen.

Vader
Na het overlijden van mijn broer ging alles in sneltreinvaart. Mijn vader kwam de deur niet meer uit en overleed drie jaar later aan een dubbele longontsteking. Mijn moeder stortte in en werd opgenomen in een psychiatrische kliniek. Daar stopte ze met eten en drinken.

Advertentie - Lees hieronder verder

‘Op haar sterfbed bood ze haar excuses aan. ‘Ik ben geen goede moeder voor je geweest,’ zei ze’

Sterfbed
Op haar sterfbed bood ze haar excuses aan. ‘Ik ben geen goede moeder voor je geweest, Tanja,’ zei ze. ‘Het maakt niet uit mama,’ reageerde ik. ‘Daardoor ben ik geworden wie ik nu ben en daar ben ik trots op.’ ‘Nee, ik ben echt geen goede moeder geweest,’ herhaalde ze. Of me dat goed deed? Ik weet het niet. Ik voelde geen boosheid. Toen niet en nu niet. Ik dacht alleen maar: je bent 33 jaar te laat.”

Altijd maar pleasen
“Inmiddels ben ik getrouwd en heb ik drie prachtige kinderen. Ondanks dat ik mijn ouders en broer heb verloren, voel ik me gelukkiger dan ooit. Ik geniet van mijn gezin en van mijn werk als manager in een grand café.

Kleinkinderen
Met mijn kinderen doe ik het bewust héél anders dan mijn ouders met mij hebben gedaan. Ik knuffel ze en vertel ze hoeveel ik van hen hou. En ik houd heel goed in de gaten hoe ze zich voelen. Mijn moeder heeft haar kleinkinderen nog gekend. Dan stond ze in onze keuken cupcakes te bakken met onze dochter. Of dan vroeg ze aan haar: wat wil je eten? Om vervolgens naar de supermarkt te rennen om het te halen. Voor mij een dubbel gevoel. Ik gun het mijn dochter enorm, maar het is wel schrijnend. Blijkbaar kon ze het wel. Of ze had wat goed te maken.

‘Ik ben teleurgesteld in mezelf. Dat ik nooit voor mezelf ben opgekomen’



Last van jeugd
Zelf heb ik nog last van mijn jeugd. Niet in de zin dat ik bang ben dat ik ook aanleg heb voor manisch-depressiviteit. Daarvoor ben ik getest en dat was negatief. Nee, ik ben teleurgesteld. In mijn ouders, maar vooral ook in mezelf.

Please-gedrag
Dat ik nooit voor mezelf ben opgekomen, is iets wat ik maar moeilijk kan verkroppen. Nog altijd heb ik dat please-gedrag. Wil het iedereen naar de zin maken. Diep vanbinnen ben ik heel onzeker. Maar voor mij geen therapie. Ik weet waar het vandaan komt. En dat is genoeg.”

Advertentie - Lees hieronder verder

Dit artikel stond in het augustusnummer van Glamour. Meer van dit soort verhalen lezen? Je scoort nu een jaarabonnement op Glamour voor € 38 én je krijgt er een Cluse-horloge t.w.v. €128,34 cadeau.