Tanja (26) zakte tijdens een verhuizing letterlijk in elkaar van een burnout

" Op mijn 22e brak ik. Letterlijk."

image
Zulmaury Saavedra

Er waren al langer signalen, maar ze ging maar door. Tanja (26) zakte tijdens een verhuizing letterlijk in elkaar. Ze vertelt over haar ‘burnout-breekmoment’.

“In mijn puberteit werd ik ‘slome’ genoemd, of luiaard. Ik was altijd de laatste met omkleden, degene die helemaal achteraan fietste. Mijn vrienden lachte me er zelfs om uit. Maar ik was niet sloom, ik was doodmoe. Al sinds mijn zestiende had ik weinig energie. Ik dacht dat het erbij hoorde. Naast mijn school volgde ik 20 uur per week een dansopleiding. Vind je het gek dat ik kapot ben, dacht ik. Ook toen ik last kreeg van buikpijn en stemmingswisselingen trok ik niet aan de bel. Ik voelde me vaak neerslachtig, somber. Maar ik sprak er niet over, dus mijn moeder wist van niets. Op mijn 22e brak ik. Letterlijk. Ik was net verhuisd, het huis moest nog geschilderd worden en de vloeren gelegd. Ik weet nog hoe ik samen met mijn man aan het schilderen was en opeens – zomaar, uit het niets - in huilen uitbarstte. ‘Ik kan niet meer,' riep ik snikkend. In een hoekje van de kamer zakte ik in elkaar en ik realiseerde me: ik kan niet alleen de verhuizing niet aan, maar mijn hele leven niet meer. Ik was zo teleurgesteld in mezelf. Had het gevoel dat ik gefaald had.

Advertentie - Lees hieronder verder

Achteraf was mijn instortmoment een eye opener. Ik was een half jaar daarvoor mijn baan als technisch helpdesk medewerker verloren door bezuinigingen. Dat kwam me goed uit, omdat ik ook toen al wist dat ik het rustiger aan moest doen maar het moeilijk vond om zelf te stoppen met werken. Maar in plaats van écht pas op de plaats te maken ging ik parttime vrijwilligerswerk doen en nam ik allerlei verplichtingen op me om me maar zo nuttig mogelijk en niet egoïstisch te voelen. Ik durfde geen tijd of energie voor mezelf te vragen, wilde ‘goed’ zijn. Dat had ik van huis uit mee gekregen. Ik kom uit een familie waarin je jezelf wegcijfert voor de ander. Mijn moeder deed dat voor mij en mijn zusje, ze had geen partner, vrienden of hobby's. We kregen dure privé lessen en opleidingen, maar zelf leed ze tekort. En nu was het mijn beurt om me weg te cijferen.

Na mijn instortmoment wist dat ik het écht rustiger aan moest gaan doen. Dat klinkt simpel, maar is het niet. Aanvankelijk stopte ik met alles. Geen werk. Geen dans. Geen vrienden. Geen huis schoonmaken. Alleen maar herstellen. Dat kon ook niet anders, mijn lichaam nam het op dat moment over. Het duurde heel lang voordat ik balans had gevonden, voordat ik inzicht had in datgene wat me energie gaf en wat energie vreet. Ik begon te herstellen toen ik meer voor mezelf koos. Vaker nee zei, mijn grenzen aangaf. Sinds een jaar voel ik me stukken beter. Maar het was een enorm lange weg.”

Wat is het verschil tussen een burnout en overspannenheid?
Het belangrijkste verschil is de mate van uitputting en de duur van het herstel. Overspannenheid is een situatie die ontstaat als er in een relatief korte periode van een aantal maanden teveel van je verwacht of geëist wordt. Er is dan geen balans tussen draaglast en draagkracht. Meestal is een periode van zes weken voldoende om hiervan te herstellen.

Advertentie - Lees hieronder verder

Een burnout ontstaat als iemand jarenlang over zijn grenzen is gegaan en zelfs de reserves zijn opgebruikt. Daardoor is er sprake van een totale uitputting en zijn er serieuze uitvalsverschijnselen. Je bent bijvoorbeeld niet meer in staat om simpele huishoudelijke taken te doen, je hebt geen energie meer om te wandelen (laat staan sporten), je kunt je niet concentreren en geen prikkels meer verdragen (televisie kijken, naar een feestje gaan). Het herstel duurt een stuk langer.

Checklist
Overspannenheid is een voorstadium van burnout. Pak overspannenheid dan ook grondig aan om erger te voorkomen. Kenmerken van overspannenheid:

  • Niet in staat zijn om probleemsituaties op te lossen;
  • Opgejaagd gevoel;
  • Ongeordend gedrag;
  • Stemmingswisselingen;
  • Periode van hyperactiviteit wordt afgewisseld met periode waarin je het gevoel hebt niets meer te kunnen;
  • Het gevoel nergens grip op te hebben;
  • Prikkelbaarheid.
    Advertentie - Lees hieronder verder
    Meer van Psyche