Glamtalk: Wat als je een crimineel in de familie hebt?

'Hij runde een soort illegale drugswinkel vanuit zijn schuur'

Crimineel in de familie
David WallGetty Images

Als je zelf altijd binnen de lijntjes kleurt, is het behoorlijk ingewikkeld wanneer je broer, zus, oom of neef zich niet aan de wet houdt. Een crimineel familielid kan voor veel schaamte en verdriet zorgen: ‘Toen ik hoorde dat mijn broer sieraden en geld van mijn moeder had gepikt, brak er iets in me.'

Mijn broer was een dealer en een dief

Je betaalt altijd keurig netjes je belasting, rijdt zelden te hard, en als de caissière een te laag bedrag aanslaat, wijs je haar daarop. Kortom: je doet alles volgens het boekje. Des te erger dat je broer, zus, oom, of vader zich niet bepaald aan de wet houdt. Het onbegrip kan overweldigend zijn, net als de schaamte. Mariëlle (37) praat al negen jaar niet meer met haar broer John. “Ik heb het contact verbroken toen ik acht jaar geleden voor het eerst zwanger was,” vertelt ze. “Ik wilde niet dat John deel zou worden van het leven van mijn kind, zelfs niet op de achtergrond. De nog directere aanleiding: hij had sieraden en geld van mijn moeder gepikt. Toen ik dat hoorde, brak er iets in me. John is altijd een probleemgeval geweest.

'Op mijn werk hoeft niemand te weten dat mijn broer dealt en een dief is'

Als puber werd hij al opgepakt voor winkeldiefstal – en dat terwijl wij nooit iets tekortkwamen – en hij blowde veel. Het was voor hem een kleine stap van marihuana naar het sterkere spul, na een paar jaar was hij ernstig verslaafd aan cocaïne. Om zijn verslaving te bekostigen, ging hij dealen. Hij ging om met de meest ongure types. John is superintelligent, de wereld lag voor hem open. Hoe kun je dan zo afglijden? Hij is nooit gepakt, stiekem hoopte ik daar weleens op. Misschien zou hij dan inzien dat hij zijn leven verpestte. Natuurlijk schaamde ik me voor hem. Niet bij mensen die ons van vroeger kenden trouwens; die wisten hoe anders ik was. Maar voor nieuwe mensen verzweeg ik het feit dat mijn broer een dealer en een dief was. Vooral op mijn werk hoefde niemand het te weten. Ik mis John niet. Hij zoekt het maar uit. Voor mijn moeder vind ik het wél heel erg, ik weet dat het haar nog steeds verdriet doet. Dat is ook de reden dat die gestolen sieraden en dat geld voor mij de druppel waren. Zij heeft geen contact meer met hem, voor haar gevoel kon ze niet anders dan de deur dichtgooien. Via via hoorde ik dat John is afgekickt en naar Spanje is verhuisd. Maar ik geloof niet dat het tussen ons ooit nog goedkomt.”

Aard van het beestje?

Het is niet raar dat je je schaamt voor een crimineel familielid, zegt psycholoog Dave Niks. “We willen immers allemaal trots zijn op de mensen die dicht bij ons staan. De schaamte kun je heel rationeel benaderen. Waarom zou je die niet gewoon benoemen tegenover anderen? Als je het ongemakkelijk vindt als jouw familielid ter sprake komt, zou ik zeggen dat jij niet verantwoordelijk bent voor het gedrag van je broer, zus of oom. Bovendien heb ik geleerd: als mensen iets vinden, vinden ze het toch wel.” Het blijft wonderlijk dat binnen dezelfde familie één persoon ontspoort, terwijl de rest zich keurig gedraagt. Je zou denken dat het dus de aard van het beestje is. “In de psychologie is het natuurlijk altijd de vraag of gedrag is aangeleerd of niet: het bekende naturenurture-debat,” zegt Niks. “Of crimineel gedrag erfelijk is, kan ik zo niet zeggen. Ik denk dat er een grote nurture-component in zit. Als je het goede voorbeeld krijgt, zul je over het algemeen sneller denken: ah, zo doen we dingen. Mijns inziens heeft het al dan niet ontwikkelen van crimineel gedrag ook te maken met hoeveel zelfvertrouwen je bijvoorbeeld hebt, of hoe veilig je je voelt en hoeveel aandacht je krijgt als kind.”

Foute vrienden

Aan aandacht en veiligheid ontbrak het Inez en haar twee oudere broers nooit. Toch vloog de jongste van de twee, Raphael, enorm uit de bocht. “Ik wijt het feit dat Raphael zo de mist in ging vooral aan zijn vrienden,” zegt Inez (27). “Toen hij in de vijfde van het gymnasium zat, kreeg hij foute vrienden. Geen lieverdjes. Ze hingen altijd rond in de stad, iedereen liep met een grote boog om ze heen. Raphael gebruikte drugs, en ging van school af. Ik weet niet exact alles wat hij en zijn vrienden precies hebben uitgespookt, maar ik weet in ieder geval dat ze auto’s stalen.

'Ik vond het moeilijk om hem te laten weten dat ik niets meer met hem te maken wil hebben'

Toen ze een gewapende overval pleegden op een winkel, is hij opgepakt. Hij heeft toen een paar jaar vastgezeten. Ik ging wel af en toe naar hem toe, ik kon het niet over mijn hart verkrijgen om hem te laten vallen, hoewel ik woest was om wat hij had gedaan. Inmiddels zijn we jaren verder. Het is hem na zijn vrijlating gelukt om uit de gevangenis te blijven, en die vrienden van vroeger heeft hij gelukkig niet meer, maar eerlijk gezegd vraag ik me af hoe lang het goed blijft gaan. Die donkere kant van het leven lijkt hem te blijven trekken. Hij heeft af en toe ook net iets te veel geld, dat krijg je ook niet zomaar. Ik houd een beetje afstand, maar wil hem nog steeds niet laten vallen. Ik heb werkelijk geen idee wat ik kan doen om ervoor te zorgen dat hij een ‘normaal’ leven gaat leiden.”

Drugswinkel vanuit de schuur

Volgens de psycholoog zijn er wel een paar handvatten als het gaat om het contact met ‘foute’ gezinsleden. “Als je een crimineel familielid hebt, zou ik je allereerst met klem willen aanraden om niet de hulpverlener uit te gaan hangen,” zegt Niks. “Als zus, nicht, of dochter ben je onderdeel van het familiesysteem en kun je die rol niet op je nemen; dat werkt gewoon niet. Als je een vertrouwensband hebt met dit familielid zou je wel kunnen polsen of hij of zij bereid is om het criminele gedrag te veranderen. Daarnaast zou ik proberen om niet te oordelen. Maak wel je zorgen – bijvoorbeeld over de toekomst – kenbaar. Kijk of je iemand uit de omgeving kunt inschakelen om te helpen. Een rolmodel of soort mentor heeft het meeste kans op succes.”

'Hij is nog nooit gepakt, stiekem hoop ik daar weleens op'

Celine (31) heeft het contact met haar neef, met wie ze altijd heel close was, wél verbroken. “Hij runde een soort illegale drugswinkel vanuit zijn schuur. Hij had wietplanten en verkocht allerlei soorten pillen: ecstasy, Viagra, speed. Ik geloof niet dat hij zelf gebruikte, in ieder geval niet vaak. Maar ik heb een gruwelijke hekel aan drugs en vind het zó fout wat hij doet. En al die ongure types die bij hem over de vloer komen... ik kon echt niet meer met hem omgaan. Het was ontzettend moeilijk om hem te laten weten dat ik niets met hem te maken wil hebben zolang hij dit doet. We schelen een jaar en zijn vrijwel als broer en zus opgegroeid. Ik voel me er ook schuldig over. Want vanbinnen is hij nog steeds dezelfde lieve persoon.” Volgens de psycholoog is het niet zo gek dat je je schuldig voelt. “Dat heeft alles te maken met de loyaliteit die je hebt naar je familie,” zegt hij. “Maar je hoeft je niet schuldig te voelen. Zeker niet als het je allerlaatste optie was en je alles hebt geprobeerd om het tij te keren. Het is belangrijk om je grenzen te stellen. Bovendien hoeft een breuk niet per se voor altijd te zijn.”

Deze real life verscheen eerder in Glamour. Deze maand ligt er ook weer een gloednieuw issue in de winkel, bomvol real life verhalen en nog véél meer. Je bestelt 'm hier online!



This content is created and maintained by a third party, and imported onto this page to help users provide their email addresses. You may be able to find more information about this and similar content at piano.io
Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van Talking points