Nieuwe helden: een interview met drie mensen die strijden tegen racisme

"Dit zijn drie van je nieuwe helden, drie onwijs bijzondere mensen die voor ons allemaal vechten"

sioejeng tsao
Mylan Rosendaal

Hiphop/cultuur journaliste Emy El Ghalbzouri interviewt activist Mitchell Esajas, kunstenaar en activiste Sioejeng Tsao en rapper en platenbaas Winston ‘Winne’ Bergwijn.

De wereld is de afgelopen weken flink uit zijn comfortzone getrokken en de meeste mensen zijn blij met deze ontwikkeling. Een comfortzone die in de eerste plaats helemaal geen comfortzone had mogen zijn. Mensen moeten nu kleur bekennen en racisme is een onderwerp dat hard aangepakt zal worden, aangezien het onze maatschappij teistert.

Het is voornamelijk institutioneel racisme dat de wortel van het probleem is en een systeem in stand houdt waardoor gekleurde mensen constant in een staat van tweederangsburger verkeren. Dit moet stoppen. Jij mag dromen, jij mag ambiëren, jij bent een leven waardig waarin je niet op je kleur, geaardheid en religieuze overtuigingen wordt beoordeeld, of erger nog: veroordeeld.

Helden in de strijd tegen racisme

Ik wil je hierbij dus voorstellen aan drie van je nieuwe helden, drie onwijs bijzondere mensen die voor ons allemaal vechten.

Na de dood van George Floyd laaide het vuur in de wereld op, en de zwarte gemeenschap ging, samen met zijn witte bondgenoten, de straat op om te demonstreren tegen institutioneel racisme en gerechtigheid te krijgen voor deze gruwelijke dood door toedoen van een witte politieagent. Het is dan ook de zoveelste keer.

In Nederland was er al snel veel reuring en ook hier wassen we onze handen niet in onschuld als het om racisme gaat. De leden van KOZP en The Black Archives zijn al jaren bezig demonstraties te organiseren en zwarte issues aan de kaak te stellen.

mitchell esajas
Mitchell Esajas

Mitchell Esajas

Ik ga op bezoek bij Mitchell Esajas, activist, mede-oprichter van The Black Archives en overall een zeer inspirerende man. Als ik aankom bij het gebouw dat volledig in het bezit is van The Black Archives, komt hij aanlopen in een smart suit met toffe sneakers en het Patta Panther-shirt. Zijn armen vol tasjes, mapjes en van-alles-en-nog-watjes. Hij vraagt me vriendelijk of ik de NRC uit de postbus wil vissen. En daarin lezen we straks ook weer dat hij en zijn zuster-, broeder- en X-organisaties wederom een historische mijlpaal hebben behaald.

Zijn rustige houding is heel geruststellend en hij is een heel goede spreker. Het gesprek begint al heel inspirerend en aangenaam. Als kleindochter van een van de grondleggers van de Hirak-strijd in de jaren 60 in het noorden van Marokko, is mijn waardering voor een activist/vrijheidsstrijder extra groot. Dus ook hier merk ik dat ik heel erg onder de indruk ben van zijn kennis en attitude. Ik begin heel simpel met de vraag hoe het met hem gaat.

Mitchell: “Ja, ondanks alles gaat het wel goed. Het gekke was dat het wéér een beeld was van een zwarte man op de grond, weer een traumatisch beeld dat circuleerde. Nooit gedacht dat dit de druppel zou zijn die de emmer deed overlopen.”

Emy: “Wat doet dat met je?”

Mitchell: “Nou, ik moet heel eerlijk zeggen dat al die traumatische filmpjes soms ook heel desensitizing werken. Je ziet het zo vaak en ik had een paar dagen later pas door dat het deze keer anders was. Ik was eigenlijk van plan het even rustig aan te doen, ook om persoonlijke redenen. De laatste Sinterklaas-periode is ons niet de koude kleren gaan zitten. Kort nadat ik door had dat het deze keer anders was, werd er een bijeenkomst georganiseerd waarvan de omstandigheden nogal dubieus waren, zoals het verzoek om zowel Amerikaanse als Nederlandse vlaggen mee te nemen. Laat me duidelijk zijn: Black Lives Matter doet witte mensen niet tekort. ‘All Lives Matter’ roepen is ook een vorm van geweld en onderdrukking. Want er liggen geen witte mensen op de grond met een knietje in hun nek totdat ze niet kunnen meer ademen. All Lives Matter is ook institutioneel racisme. Algauw kon en wilde ik er niet meer omheen.”

Emy: “Oké, en wat doe je dan in zo’n situatie? Hoe gaat het organisatieproces?Zijn jullie het altijd met elkaar eens?”

Mitchell: “In elke organisatie, vooral als die is gebaseerd op het brengen van verandering, zitten verschillende emotionele karakters. Dus toen wij samen kwamen, waren de reacties all over the place. Ik ben van nature een kalm persoon, maar geef anderen graag de ruimte om hun onderdrukking op hun eigen manier te verwerken. Ik snap dat. Men moet ook niet vergeten dat velen van ons met de dood bedreigd worden en als terroristen werden afgebeeld door racistische media-instituties. Dus elke situatie grijpt de een wat meer aan dan de ander, maar we zijn altijd een front. We hebben allemaal hetzelfde doel en dat is dit systeem ontmantelen voor de toekomst. Jerry en ik zijn op sommige vlakken tegenpolen, maar hij is mijn brother in arms.”

Op maandag 1 juni hebben de dappere mensen van deze organisatie samen met Black Queer & Trans Resistance en KOZP geschiedenis geschreven door een van de grootste demonstraties tegen racisme te houden op de Dam in Amsterdam. Ik heb met tranen in mijn ogen gekeken via de livestream. Ik behoor tot de risicogroep, dus er werd mij geadviseerd thuis te blijven, waar ik enorm van baalde. De demonstratie later in de Bijlmer telde maar liefst 15.000 prachtige zielen. Ik ben trots op de ‘nieuwe’ Nederlanders – you showed up!

Emy: “Realiseer je je een beetje wat jullie teweeg hebben gebracht? Hoe kijk je nu ’s ochtends in de spiegel?”

Mitchell (bescheiden lachend): “Ik heb geen tijd om daarover na te denken, deze resultaten zijn voor ons altijd het streven geweest en nu gebeurde dit in een rap tempo. In het verleden waren wij al dankbaar als er een paar honderd mensen kwamen opdagen en ik weet nog dat we afgelopen december euforisch waren met een getal tussen de 7 en 800. Ik denk dat het allemaal later komt. Activisme is iets wat je doet omdat je ergens in gelooft en een gewelddadig systeem tegen wilt houden. Er is geen plek voor ego en reflectie. Dit momentum is heel belangrijk voor ons.”

Emy: “Wat vind je van de mediaberichtgeving tot nu toe?”

Mitchell: “Als men ons grondrecht om te demonstreren tegen gewelddadig racisme en onderdrukking – dat wij trouwens allemaal in absolute vrede en rust uitoefenen – agressief vindt, dan is het alleen maar nog meer bevestiging van de dubbele standaard die er gebruikt wordt. Tegendemonstranten zijn extreem gewelddadig en onredelijk, kijk maar naar de situatie in Eindhoven vorig jaar tijdens de KOZP-demo en natuurlijk de aanval in Den Haag. Er zijn vuurwerkbommen gegooid en mijn auto is kapotgeslagen tijdens een vreedzame vergadering, sta daar even bij stil. Weet je, zwarte mensen zijn onwijs geduldig geweest. Men moet echt blij zijn met hoe de zwarte gemeenschap zich opstelt nu, zelfs ten tijde van een wereldwijde movement weet de zwarte gemeenschap zich in alle rust en liefde te organiseren, om te vragen om rechten die wij moeten hebben. Eigenlijk is het te absurd voor woorden. Akwasi wordt uitgemaakt voor agressor, omdat hij dreigt een fictief karakter in z’n gezicht te trappen. En in Eindhoven wordt er doodleuk een zwarte vrouw voor kankerhoer uitgemaakt, heel Nederland kijkt mee en laat het gebeuren. Het is klaar!”

Het is het absoluut waard een keer The Black Archives te bezoeken. En als je echt het verschil wilt maken, doneer dan alsjeblieft aan hen. Ze vechten tenslotte voor ons allemaal.

sioejeng tsao
Mylan Rosendaal

Sioejeng Tsao

Sioejeng is wat mij betreft de Aletta Jacobs van onze generatie. Deze exceptionele jonge vrouw heeft mijn hart gestolen met haar optreden bij DWDD. Haar indrukwekkende vocabulaire en meerdere vormen van activisme – of het nou haar prachtige kunst of educatieve Insta Stories en posts zijn – planten zaadjes van bewustzijn en triggeren empathie. Een superleuke bijkomstigheid: haar prachtige en hippe verschijning doet alle modehartjes sneller kloppen.

Sioejeng Tsao is kunstenaar, activiste en een heel progressieve feministe. Ze had de ballen om Broederliefde te bekritiseren op hun racistische songteksten en ging daarna ook in gesprek met Top Notch over racisme binnen de hiphopscene. Een gesprek dat hoognodig gevoerd moest worden, als je het mij vraagt. Haar stem galmt door de straten van onrechtvaardigheid en ik voel me dan ook onwijs vereerd met haar te mogen meeten. Als ik met haar afspreek, zit ik zelf midden in een golf van bedreigingen en heb ik een volle inbox vanwege een artikel van mij dat een aantal weken hiervoor online is verschenen. Dus dit gesprek is ook fijn voor mijn gemoedsrust en geeft me veel kracht. Ze is prachtig; vuurrood haar, een supermooi jurkje en de tofste tattoos heel zorgvuldig geplaatst op verschillende plekken die haar outfit en haar hele ‘zijn’ complementeren. Als we gaan zitten duiken we meteen in het gesprek.

Sioejeng: “Absurd he?! We willen al zolang met elkaar afspreken en nu kan het op deze manier, wat ik best spannend vind.”

Emy: “The best way, als je het mij vraagt. Maar vertel, hoe ben jij zo vocal geworden in alle issues die je aankaart? Begin bij het begin!”

Sioejeng: “Nou ik ben me er wat betreft mode altijd al van bewust geweest dat er iets niet helemaal klopt. Als jij een jurkje kunt dragen van 10 euro, betekent dat dat iemand anders daarvoor de spreekwoordelijke prijs moet betalen. Ik was bij een lezing over fashion en duurzaamheid en realiseerde me opeens dat klimaatracisme ook heel sterk aanwezig is.

Ik vroeg me af waarom altijd dezelfde woordvoerders worden uitgekozen en waarom ze altijd wit zijn. Deze lezing was wel superinspirerend en door het betoog van een van de sprekers ben ik mezelf zo veel verschillende vragen gaan stellen. Waarom eet ik nog vlees? Waarom koop ik nog bepaalde producten? Ik probeer nu alleen nog maar vintage of heel duurzame kleding te scoren. Ik hou gelukkig ook onwijs van vintage. Het zijn de kleine veranderingen die het ’m doen, maar die ook mijn kracht naar boven hebben gehaald.”

Emy: “Je bent inmiddels echt de voice of a generation wat betreft de strijd tegen racisme in de Aziatische en dan voornamelijk de Chinese cultuur. Kun je ons vertellen wanneer het punt van zero tolerance bij jou was bereikt?

Sioejeng: “De Chinese/Aziatische cultuur is altijd veel te tolerant geweest wat betreft het racisme dat er duidelijk bovenop ligt. De onwijs denigrerende liedjes en spleetooggrapjes, het refereren aan onze karaktereigenschappen, die worden gezien als een teken van geen verweer en onderwerping, puur omdat we humble zijn. Ik wil hierbij mensen laten weten dat die tijden voorbij zijn. Wij zijn anders dan onze ouders en grootouders, wij gaan hiertegen vechten en ons laten horen in het geweld en racisme tegen de Aziatische gemeenschap. Don’t mistake our kindness for weakness. Vooral na de uitbraak van corona sloeg de vlam in de pan. Ik was echt verbijsterd door het racisme op de nationale radio en tv. Dus ik ben mijn social-media-accounts gaan gebruiken om mensen aan te spreken op onfatsoenlijk en racistisch gedrag, en ik merkte al heel snel dat velen met mij dit gedrag meer dan zat waren.”

Emy: “Ik heb het gevoel dat de Chinese generaties voor jou zich – ook uit zelfbescherming – hebben afgesloten door een eigen bubbel te creëren in horeca en andere ondernemingen. Vertel daar eens iets over.”

Sioejeng: “Inderdaad, Aziaten hebben een zachte demeanor en een heel sterke werkethiek, maar dat is omdat onze geschiedenis zo rijk is dat het voor zichzelf spreekt. Ook is te veel ‘lawaai’ maken niet altijd op zijn plaats, het is een deel van onze cultuur. Maar wat ik al eerder aangaf: dat we onze mooie tradities in acht houden betekent niet dat we dit soort racisme nog gaan tolereren. Het is vrij normaal dat je servicegericht bent als je een servicegerichte onderneming hebt, dat racisten dat zien als onderdanig is ook een beetje dom. Ik ben ook als feministe onwijs teleurgesteld in de witte vrouwen/womxn. Ik zit in een groepsapp met veel witte feministen en op het moment dat ik een issue in de groep gooide dat de Aziatische gemeenschap aanging werd het ijzig stil. Werkelijk niemand reageerde, ik dacht eerst nog dat het was omdat sommigen niet weten wat ze over dit soort issues moet zeggen. Een beetje reflectie en tijd vind ik altijd heel fijn als je je niet hebt ingelezen of je niet helemaal kunt inleven. Maar het bleef stil, en toen er een ander onderwerp werd aangesneden en iedereen vrolijk reageerde, wist ik dat ook in het feminisme selectieve verontwaardiging een groot probleem is.”

Emy: “Wat denk jij dat er nodig is om witte feministen ook intersectioneel feminisme te laten adopteren?”

Sioejeng: “Het is een kwestie van je realiseren dat je er met eenzijdig feminisme gewoon niet komt. Activisme helpt niet als je niet voor alle vormen en maten vecht. Juist als feministe is het belangrijk dat je je in kunt leven als het om gemarginaliseerde groepen gaat, je bent er tenslotte ook een. De selectieve verontwaardiging is ook iets wat echt niet meer van deze tijd is. Womxn, transgenders en non-binaire mensen hebben ook je steun nodig. Je kunt het niet eens zijn met een systeem en het de volgende dag weer moeten bevechten voor jezelf. Dat is simpelweg niet logisch en bevorderend voor de beweging.”

Terwijl Sioejeng praat, voel ik echt een soort van vuur oplaaien. Maar ze is zo in control wat betreft haar woord en kracht, en dat is wat zo intens mooi is aan haar. Sioejeng is de belichaming van puur feminisme, ze komt op voor de Black Lives Matter Movement, trans-/womxn-/non-binair- en homocommunity en probeert situaties vanuit verschillende perspectieven te bekijken. Als je een witte feminist bent en je in het o zo begripvolle Westen beweegt, vraag jezelf dan af of het niet eens tijd wordt voor intersectioneel feminisme.

Volg Sioejeng op Instagram en kijk, leer en luister! Selectieve verontwaardiging kan heel beschadigend werken. Als je opkomt voor vrouwen, kom dan op voor alle vrouwen. Of ze nou bij geboorte al een vrouw waren of het leven ze dit prachtige geschenk iets later heeft gegeven. Iedere vrouw is anders en prachtig in haar eigen vorm. Hetzelfde geldt voor voor them/they – zij die fladderen tussen genders. Wij zijn allemaal verantwoordelijk voor elkaar, zorg voor elkaar.

winne winston bergwijn
Jilbert Ebrahimi

Winston 'Winne' Bergwijn

Hij is een entiteit, een geboren denker en zijn aura vult de ruimte. Ik vind het vrijwel altijd ridicuul om het woord aura te gebruiken en weet soms ook niet precies wat ik me erbij moet voorstellen, maar zijn aanwezigheid dwingt mij nu. Winne verwerkte activistische boodschappen en zorgvuldige geselecteerde gedachtes en ervaringen in zijn muziek, en is vrijwel altijd loyaal geweest aan hiphop in zijn puurste vorm. Gekleed in oudroze, wat hem precious staat, en behangen met net genoeg gouden sieraden for a very fashionable hip hop statement, schuift Winston ‘Winne’ Bergwijn deze middag bij mij aan tafel. We zijn zijn in Rotterdam, zijn thuis, de stad waar hij veel verloor en weer terugvond. De stad die hem heeft gemaakt en gebroken. Hij heeft veel gerouwd de afgelopen jaren. Maar de dood waar hij publiekelijk om heeft moeten rouwen, was die van zijn maatje, rapper Feis. Feis leverde een bijzondere bijdrage aan de hiphopscene en werd uit het leven gerukt door zinloos geweld. Rust in vrede, Superman.

We raken meteen aan de praat over alles wat er op dit moment gebeurt, Winne is geïnteresseerd en heel gestructureerd in antwoord geven. Wat mij in dit geval nogal triggert en misschien ook een beetje tegen hem in het harnas jaagt. Er is zo veel nepotisme en struisvogelgedrag in de manier waarop een gedeelte van de industrie zich bezighoudt (of niet bezighoudt) met issues die ook al jaren spelen in de scene. Seksisme, racisme en favoritisme.

Winne: “Het betekent niks als je je uitspreekt als de intentie niet daar is, je kunt het dan vergelijken met een influencer deal. Je krijgt 10.000 euro om schoenen aan te prijzen die je normaal nooit aan zou trekken. Daar wil ik aan toevoegen dat er ook mensen nodig zijn die schoenen moeten verkopen. Wat ik wel bijzonder vind, is dat merken de deuren van hun boardroom opendoen. Het is een progressieve stap dat er nu advies wordt ingewonnen bij people of color, en dat het geen optie meer is om de samenleving niet in zijn totaliteit te vertegenwoordigen via je merk of platform.

Emy: “Wat maakt jou zo loyaal aan het willen overbrengen van een boodschap? Vind je de snelle hitformule die nu heerst in hiphop niet spannend?

Winne: “Dat is simpelweg niet mijn pad om te bewandelen. Het is nooit de artiest die ik ben geweest of ambieer te worden. Ik denk na over wat ik de wereld in breng. Ik ben Couture33 gestart (zijn eigen label samen met Kees de Koning, de eigenaar van Top Notch) om artiesten te begeleiden in wie ik zelf potentie zie. Ik blijf dicht bij mezelf en een van mijn eerste artiesten is een zwarte vrouw. Ik kan alleen doorgeven en supporten waar ik me goed bij voel.”

Ik betrap mezelf op een heel gekke gedachte. Ik kan er met mijn hoofd niet zo goed bij dat iemand die de afgelopen jaren privé en publiekelijk zo veel pijn heeft gehad, zo intens timide en together overkomt.

Winne: “Een collega uit de industrie contacteerde mij en heeft me geadviseerd het niet alleen te doen. Hij verzocht me hulp te gaan zoeken bij het rouwproces. Ik bedankte hem vriendelijk voor zijn advies, maar vanwege mijn opgebouwde copingsmechanisme en opvoeding dacht ik mezelf er wel doorheen te kunnen slepen. Je hebt niet door dat verdriet je leegzuigt. En toen Nieuwjaar naderde merkte ik dat mijn energie op was (Feis is op nieuwjaarsdag 2019 om het leven gekomen, red.). Mijn batterij raakte leeg en ik merkte dat ik me terugtrok. Ik wilde geen mensen om me heen en isoleerde mezelf. Ik kwam de nieuwjaarsdag met pijn en moeite door. Maar toen ik mijn meest recente interview terugkeek, herkende ik mezelf eindelijk weer. Ik keek naar het scherm en dacht: dat ben ik! Nu kan ik me ook weer focussen op de boodschap, mijn boodschap en mijn platform gebruiken om me uit te spreken over al het onrecht dat er gaande is. Muziek maken die mijn hart laat spreken en helpt door deze verdrietige en intense tijd voor de wereld heen te komen. We moeten elkaar omhoogtrekken. De rust bewaren in het gevecht terug, tegen racisme en ongelijkheid. Strategisch zijn, vooral als mensen eindelijk luisteren.”

Ik ben het niet helemaal met hem eens. Ik geloof echt wel dat je nu gewoon kwaad mag zijn. Hij zegt dat er zeker ruimte is voor verontwaardiging maar dat het niet voor de juiste progressie zorgt. Ik zucht. Het is een hele inspirerende man, maar ik merk dat ik een beetje onzeker word van zijn lotus-houding. Dit is pure zelfreflectie, ik kan dat niet altijd!

Waar Sioejeng de warrior in mij ontwaakte zet Winston me aan het denken over verontwaardiging en het domino-effect van actie en reactie. Maar zoals hij zelf ook al verklaart; you need to lead by example. And there you have it, door mijn persoonlijke ervaringen zou ik willen dat iemand zegt dat het oké is voor mij om een heethoofd te blijven in sommige issues.

Wat ik wel heb geleerd is dat mijn unapologetic attitude waar ik zo vaak voor ben geshamed, elke keer als ik het voor mezelf of anderen opnam, absoluut niet misplaatst is. Zeker als het om racisme en excluderen gaat. Maar je vangt meer bijen met honing dan azijn. Mitchel leerde me organisatorisch, dapper en resoluut te zijn. Sioejeng inspireert me ad rem en vooruitstrevend in mijn strijd te zijn en Winston is de leider de hiphopscene really deserves. Een lange carrière in hiphop hebben is wat hij toch voor elkaar speelt en wat velen hem niet nadoen. Van rapper naar platenlabel eigenaar, welke rol hij ook vervult, zijn boodschap is nooit veranderd.

En in deze tijden zijn stemmen in de hiphopscene heel belangrijk. Ik snap dat sommigen hun beweegredenen hebben het wellicht niet te doen, maar elke periode kent zijn revolutie en elke revolutie zijn helden. Ik dacht op deze manier je er even aan te herinneren dat deze helden (opnieuw) onze rolmodellen kunnen en moeten worden want dat is, zoals we nu merken, ook niet per se voor iedereen weggelegd.

This content is created and maintained by a third party, and imported onto this page to help users provide their email addresses. You may be able to find more information about this and similar content at piano.io
Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van Talking points