#GetEducated: Waarom we het behalve over racisme, ook over colorism moeten hebben

Van bleaching crèmes tot Blue Ivy's haar: dit zijn de pijnlijke mechanismen van colorism

blue ivy en beyoncé
Noam Galai/MTV1617Getty Images

Antropoloog en onderzoeker Sherilyn Deen en adviseur inclusie en maatschappelijke spanningen Princess Attia zijn al sinds 2004 vriendinnen en delen lief en leed met elkaar. Een van de dingen waarin ze samen sinds hun tienerjaren in gegroeid zijn is de strijd aangaan tegen racisme. Voor Glamour schrijven ze samen over de pijnlijke mechanismen van colorism.

Fair & Lovely

Vorige maand maakte Unilever bekend de naam van hun crème Fair & Lovely aan te passen, waarbij het bedrijf aangaf in hun aanbod van huidproducten ‘inclusief en divers’ te willen zijn. Unilever maakte deze beslissing na verschillende oproepen van anti-racisme activisten om de producten volledig uit de schappen te halen. Fair & Lovely is namelijk een voorbeeld van een bleaching crème: huidproducten die ervoor zouden moeten zorgen dat je huid een paar tinten lichter wordt.

Naast Fair & Lovely, dat vooral op de markt is in Zuid- en Zuidoost-Aziatische landen zoals India, Pakistan en Indonesië, bestaan er wereldwijd talloze gelijksoortige producten die worden gebruikt om de huid te bleken. In Nigeria bijvoorbeeld, gebruikt volgens de World Health Organization 77% van de vrouwen een bleaching product. Het besluit van Unilever om slechts de naam van Fair & Lovely te wijzigen (naar Glow & Lovely - omdat het woord ‘fair’ in het Engels verwijst naar een lichte en bleke huid) is dan ook teleurstellend. De producten, die ontzettend schadelijk zijn voor je huid, blijven namelijk op de markt, maar nu slechts onder een andere naam. Alleen een naamswijziging zal niet veel veranderen aan het onderliggende probleem waar we in gesprekken over racisme nog vaak overheen kijken: colorism.

Colorism

Zoals het voorbeeld van bleaching crèmes laat zien heeft colorism alles te maken met onze perceptie van schoonheid, met wat we mooi en aantrekkelijk vinden, of beter gezegd: met hoe we aangeleerd krijgen wat mooi en aantrekkelijk is, want smaak is veel meer dan persoonlijke voorkeur. Colorism verwijst naar de manier waarop de maatschappij van ons vraagt dat we onszelf spiegelen aan een wit, westers schoonheidsideaal en komt op veel verschillende plekken in de wereld voor als overblijfsel van kolonialisme en slavernij.

Programmamaker Nicole Terborg maakte voor VPRO de aflevering ‘Dichtbij Wit’ over colorism, en beschrijft het in een interview met OneWorld als ‘een hiërarchie van alle uiterlijke kenmerken. En in die hiërarchie staat het eurocentrische schoonheidsideaal op de eerste plaats. Dan hebben we het dus over huidskleur (colorism), kroes of steil haar (texturism), hoe breed je neus is, je kaaklijn, enzovoorts (featurism)’. Colorism is dus een vorm van racisme waarbij er onderscheid gemaakt wordt op basis van hoe dicht iemand bij dat eurocentrische schoonheidsideaal staat.

North West versus Blue Ivy

Colorism raakt mensen van kleur daarom ook niet allemaal op dezelfde manier. Toen Kim Kardashian in 2018 deze foto postte op Instagram van de nichtjes Chicago, Stormi en True, volgde er een storm van negatieve reacties op het uiterlijk van True, de dochter van Khloe Kardashian en basketbalspeler Tristan Thompson. Veel reacties stelden dat True te veel op haar Afro-Amerikaanse vader lijkt, en daardoor niet zo schattig zou zijn als de andere twee baby’s op de foto. En terwijl de kinderen van Kim Kardashian en Kanye West vaak worden geprezen om hun ‘gemengde’ uiterlijk, ontvangt Blue Ivy, de dochter van Beyoncé en Jay-Z, geregeld kritiek op haar uiterlijke kenmerken en haar. Op Twitter wordt de zevenjarige regelmatig aangevallen met tweets zoals: ‘I have a feeling the Jay-Z face genes are about to really hit Blue Ivy and I feel so sorry for her’, en daarna: ‘Or she’ll just get plastic surgery at 16 à la Kylie Jenner and we’ll have to pretend that she always looked that way… (...)’. In 2017 werd zelfs een petitie aangemaakt op Change.org over Blue Ivy’s haar.

Bewust en onbewust worden we continu gevoed met het idee dat biracial kids met uiterlijke kenmerken zoals lossere krullen, smalle neus en niet al te volle lippen ‘supercute’ zijn. Vanuit die gedachte publiceerde VIVA in 2015 een artikel met 10 redenen waarom je een zwarte man moest daten. Alle redenen waren stuk voor stuk zeer racistisch en stereotyperend, en overduidelijk geschreven vanuit het perspectief van een witte heteroseksuele vrouw. Ook in dit artikel werd weer verwezen naar toekomstige kinderen met een gemixte achtergrond als één van de redenen om een zwarte man te daten. Dat gemixte kinderen gezien worden als een soort accessoires, en kinderen zoals Blue Ivy mikpunt zijn van kritiek zijn duidelijke uitingen van colorism.

oscarwinnares lupita nyong'o schreef een kinderboek over colorism sulwe
Oscarwinnares Lupita Nyong’o schreef een kinderboek over colorism: Sulwe
Gregg DeGuireGetty Images

Micro-agressies

We zien colorism daarnaast niet alleen terug in de media en beauty industry, maar ook in alledaagse gesprekken en interacties met elkaar. Vrouwen met een donkere huidskleur worden regelmatig geconfronteerd met colorist micro-agressies: dat zijn opmerkingen, ‘grapjes’ en aannames die vaak subtiel en onschuldig lijken, maar toch beledigend en discriminerend zijn.

Micro-agressies die voortkomen uit colorism zijn die momenten dat je bijvoorbeeld als zwarte vrouw te horen krijgt dat je ‘best knap bent voor iemand die zo donker is’ of wanneer iemand vertelt liever niet met ‘Afrikaans’ uitziende vrouwen te willen daten. Het zijn ‘grappen’ waarmee je wordt geconfronteerd omdat iemand die je nauwelijks kent het grappig vindt je de bijnaam ‘Sheneneh’ te geven: een stereotype personage (luid, sassy, ‘laagopgeleid’ en ‘ghetto’) van een zwarte vrouw gespeeld door acteur Martin Lawrence (dat veel gelijkenissen toont met het in Nederland bekende personage Judeska van Jandino Asporaat, die tegenwoordig overal aanschuift om over racisme te praten).

Eurocentrisch schoonheidsideaal

Binnen de zwarte gemeenschap wordt inmiddels steeds vaker gesproken over colorism en de impact daarvan op zwarte vrouwen met een donkere huidskleur. Dat is een pijnlijk, maar ook hoognodig gesprek, want het is belangrijk dat we ons bewust worden van hoe we erdoor beïnvloed worden, om het uiteindelijk te bestrijden. Het doorbreken van deze patronen is echter niet alleen belangrijk voor mensen van kleur onderling, maar een opdracht voor ons allemaal. Uiteindelijk wordt colorism gevoed door een eurocentrisch schoonheidsideaal dat we nog steeds op talloze plekken ter wereld terugvinden door de sporen die kolonialisme en slavernij hebben achtergelaten, en is het belangrijk om je bewust te worden van hoe dit jouw vooroordelen beïnvloedt.

Durf jezelf en anderen te bevragen over bepaalde voorkeuren, opmerkingen en stereotyperende ‘grapjes’. Daarnaast is het ook belangrijk dat de beauty-industrie haar verantwoordelijkheid hierin neemt, en niet alleen aan window dressing doet. Alleen de hashtag #blacklivesmatter plaatsen bij een Instagram-post, of de naam van een bleaching product wijzigen is niet genoeg: het is tijd voor structurele verandering, dus let’s #GetEducated en #MakeChangeHappen.

Meer lezen over witte schoonheidsidealen en colorism? Check dan Glamour's nieuwste Beauty-issue!



This content is created and maintained by a third party, and imported onto this page to help users provide their email addresses. You may be able to find more information about this and similar content at piano.io
Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van #GetEducated