#GetEducated: wat je moet weten over de Aziatische (mis)representatie in de media

Er is een fetisjerend stereotype van Aziatische vrouwen die afgebeeld worden als mysterieus, dominant en hyperseksueel

kill bill vol 1 us 2003 lucy liu     date 2003
Ronald Grant / Mary Evans

Dit artikel is geschreven door Janet Ly en Yến-Nhi Lê. Janet is intersectioneel activiste, logopedist en Afdelingsleider Publicatie bij Asian Raisins. Yến-Nhi is intersectioneel activiste, één van de nieuwe gezichten van Omroep Zwart en co-founder van mãi mãi collective.

Het zal je vast niet ontgaan zijn: op 4 april verscheen de eerste aflevering van het tv-programma Goed Fout (PowNed). In de show beoordelen ‘gecancelde’ BN’ers oude tv-fragmenten op humoristische manier. Kunnen ze tegenwoordig nog door de beugel of zijn ze not done? De getoonde fragmenten bevatten racistische, seksistische en validistische elementen. De ophef die hierover ontstond in de media is terecht. In het NRC verscheen een column waarin de drogredeneringen van Jort Kelder - één van de gasten - werden blootgelegd. Hoe kan een dergelijk programma waarin voornamelijk witte mensen – die zelf bekritiseerd zijn om hun uitspraken – bespreken en bepalen of iets wel of niet racistisch, seksistisch of validistisch is worden uitgezonden? En hoe hangt dit samen met (mis)representatie in de media? Het programma leek een slechte, verlate 1 april-grap. Helaas bleek niets minder waar.

Wie is de Mol-fragment

Als eerste tv-fragment werd het stuk uit Wie is de Mol? getoond waarin Charlotte Nijs en Marije Knevel ‘spl**togen’ trokken om het lied Gangnam Style van de Zuid-Koreaanse zanger Psy uit te beelden. Het Instagramaccount Broodjekaasmetsambal sprak Wie is de Mol? hierop aan na de uitzending om duidelijk te maken dat dit gebaar stereotyperend en kwetsend is. Hierna is het fragment verwijderd uit de aflevering en plaatste het programma een statement op de Instagram-pagina van Wie is de Mol?. Helaas bevatte het statement een slap excuus waarin het woord ‘racisme’ niet werd genoemd en met name gefocust werd op het ‘gekwetst voelen’ van het publiek. Ook doet het verwijderen van het fragment akelig denken aan de manier waarop Aziatische Nederlanders en hun ervaringen al jarenlang vergeten en erased worden. De reacties onder de Instagram-posts en het feit dat dit fragment in Goed Fout werd besproken, zijn exemplarisch voor die erasure.

Bagatellisering van racisme

Enkel Edson da Graça – de enige niet-witte BN’er in de show – toonde enige vorm van inlevingsvermogen. Hij kon het zich voorstellen dat het kwetsend is voor mensen die ermee zijn gepest. Brutalerwijs werd hij onderbroken door de andere BN’ers die de uitspraak wegwuifden door de vergelijking te maken met mensen met rood haar die óók gepest worden en het uitbeelden van een lange kin of grote borsten. Wat de witte BN’ers totaal over het hoofd zagen, zijn de machtsverhoudingen en geschiedenis achter het racistische spl**tooggebaar versus de door hen genoemde uiterlijke kenmerken. Waar ook de nadruk op wordt gelegd in het programma is intentie versus impact van uitspraken of daden. Ze zeiden egocentrische dingen als ‘Mogen we dit nog wel zeggen of doen?’ en ‘Ik moet me in bochten wringen; ik kan niet zeggen wat ik denk of voel’. Daarmee negeren ze de ervaring en gevoelens van de slachtoffers/gekwetsten totaal. Goede intenties zijn geen verantwoording voor het maken van kwetsende en racistische gebaren of uitspraken.

Misrepresentatie van Aziaten

In een eerder verschenen #GetEducated-artikel wordt besproken hoe gebrek aan diversiteit in de media je beeldvorming beïnvloedt en hoe de keuzes op tv, in kranten en in tijdschriften bijdragen aan vooroordelen en racisme. Het fragment van Wie is de Mol? lijkt op het eerste gezicht iets kleins en onbenulligs. Echter, wanneer je in acht neemt hoe Aziaten gerepresenteerd worden in de media, blijkt het een deel van een groter, langer bestaand geheel te zijn waarbij ‘Otheringvan Aziaten in stand wordt gehouden. Voorbeelden van misrepresentatie zijn nieuwsberichten over het coronavirus die gekoppeld worden aan afbeeldingen van Oost-Aziatische personen. Naast de nieuwsberichten over het coronavirus, worden Aziaten in de media getoond volgens stereotyperingen. Er is een fetisjerend stereotype van Aziatische vrouwen die afgebeeld worden als mysterieus, dominant en hyperseksueel in films. De term hiervoor is ‘dragon lady’. Een bekend voorbeeld hiervan zijn de rollen van de actrice Lucy Liu in de films Charlie’s Angels en Kill Bill. Nog een misrepresentatie is de film Borat, waarin Centraal-Aziatische mensen gestereotypeerd en belachelijk worden gemaakt.

Bij mediaproducties over Azië en Aziatische mensen is het voor de representatie belangrijk dat mensen met een Aziatische achtergrond ook betrokken worden bij de productie, voor én achter de schermen. Door dit niet te doen, worden blinde vlekken over het hoofd gezien. GoedFout is hier het toonbeeld voor; als het panel diverser was geweest of had bestaan uit de groepen mensen waar het fragment over gaat, dan hadden de kwetsende opmerkingen in het programma voorkomen kunnen worden.

Hoe kan representatie dan wel?

Een voorbeeld van een betere representatie van Azië en mensen van Aziatische afkomst in de media is de nieuwe Disneyfilm Raya and the Last Dragon. Naast dat het verhaal is gebaseerd op Aziatische culturen zijn de schrijvers van het verhaal Vietnamees-Amerikaans en is de medeschrijver Maleisisch-Amerikaans. Samen met hun productieteam zijn ze naar verschillende landen in Azië afgereisd om daar grondig onderzoek te doen alvorens het verhaal te schrijven. Deze film is een stap in de richting van cultural appreciation in plaats van cultural appropriation. Cultural appropriation betekent dat culturele aspecten van een etnische of culturele groep, waar vaak op wordt neergekeken door mensen die behoren tot een ‘dominante’ groep in een cultuur en/of samenleving, gebruiken toe-eigenen zonder erkenning en/of respect te tonen voor de culturele aspecten van de gemarginaliseerde groep(en).

Als we echt goede representatie willen, moet de nadruk in de weergave van mensen van Aziatische afkomst niet enkel liggen op afkomst of etniciteit. In plaats van typecasting, willen we zien dat mensen ook gecast worden voor rollen waarbij ze niet specifiek worden gekozen vanwege hun afkomst of huidskleur. In plaats daarvan zouden ze gekozen moeten worden vanwege hun expertise, zoals ook in het eerdere #GetEducated-artikel over representatie benoemd werd.

Aziaten als homogene groep

Door stereotyperingen in de media worden Aziaten als een homogene groep gezien. Het continent Azië bestaat echter uit 42 verschillende landen - van Afghanistan tot Vietnam, van Japan tot Mongolië. Die hebben allemaal hun eigen volkeren, geschiedenis, talen en culturele gebruiken. Dus niet alleen het handjevol landen dat de media toont.

Het is duidelijk dat we nog een lange weg te gaan hebben wat betreft Aziatische representatie in de media. Wees je hier als kijker bewust van. En zorg er als media outlet voor dat je je research doet. Includeer Aziaten in media. En wees dan ook écht inclusief.

This content is created and maintained by a third party, and imported onto this page to help users provide their email addresses. You may be able to find more information about this and similar content at piano.io
Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van #GetEducated