Extreme stress voor gewone dingen. Bang zijn in sociale situaties. Paniekaanvallen of zelfs depressie. Vrijwel iedere Nederlander krijgt wel eens te maken met psychische problemen. Maar erover praten, ho maar. Waarom is het goed om wél open te zijn?

Waarom het goed is om open te zijn over je psychische problemen

Want bijna de helft van onze bevolking, krijgt daarmee te maken

Extreme stress voor gewone dingen. Bang zijn in sociale situaties. Paniekaanvallen of zelfs depressie. Vrijwel iedere Nederlander krijgt wel eens te maken met psychische problemen. Maar erover praten, ho maar. Waarom is het goed om wél open te zijn?

Vroeger – tijdens urenlange autoritten naar de camping in Zuid-Frankrijk – speelde mijn moeder altijd een cd van Elly & Rikkert, een zingend echtpaar dat vooral op de Biblebelt tot onmiddellijke herkenning zal leiden. Het refrein van een van hun grootste hits ging als volgt: ‘We hebben allemaal wat, we zijn allemaal raar, en toch zijn we broertjes en zusjes’ (in de Heer, snap je).

Allemaal een beetje raar
De tekst van dat kinderliedje blijkt twintig jaar later nog altijd relevant. We hebben inderdaad allemaal wat en we zijn inderdaad allemaal een beetje raar. Maar daarover praten? Dat doen we liever niet. Aan de tekst van dat liedje moest ik laatst denken toen dj Stephan Bouwman (27) tijdens zijn dagelijkse radioshow op Q-music deelde dat het mentaal niet goed met hem ging. Hij is niet de enige (semi)bekende Nederlander die daar open over is. Eind vorig jaar vertelde actrice Maryam Hassouni in Volkskrant Magazine openhartig over de depressie die haar al een leven lang achtervolgt. In hetzelfde magazine was Henry van Loon (Volkert uit ‘De Luizenmoeder’) open over zijn overspannenheid en therapiesessies te wijten aan een ‘woekerend jeugdtrauma’. Bibi Breijman zette onlangs een vlog op YouTube waarin ze huilend aangaf het ‘even niet meer te zien zitten’. En ook Tim Hofman, Georgina Verbaan en Anna Drijver zijn open geweest over periodes dat ze op zijn zachtst gezegd niet lekker in hun vel zaten.

Burn-outs, eetstoornissen, paniekaanvallen – noem maar op en ik kan er wel een vriend of vriendin bij bedenken

Wie niet?
Mentale issues zijn natuurlijk niet voorbehouden aan bekend Nederland. Jij en ik hebben daar net zo goed mee te maken. Sterker nog: een gemiddelde verjaardag in mijn familie- en vriendenkring zou zomaar kunnen doorgaan voor de wachtruimte van de psycholoog. Ik heb een vriendin die altijd alleen maar aan de zijkant van stoelenrijen wil zitten omdat ze doodsbang is dat ze ineens moet overgeven en er dan niet uit kan. Een andere vriendin denkt standaard dat mensen haar dik/raar/lelijk/belachelijk vinden als ze naar haar kijken (terwijl ze dat gewoon doen omdat ze heel erg knap en grappig is). Burn-outs, eetstoornissen, paniekaanvallen – noem maar op en ik kan er wel een vriend of vriendin bij bedenken. Zelf bezoek ik ook regelmatig een psycholoog om wat orde op zaken te stellen in mijn chaotische hoofd. (Verder zijn die verjaardagen heel gezellig, hoor).

In schock
Nu zou het natuurlijk kunnen dat mijn vrienden en ik een stelletje kneuzen bij elkaar zijn, maar dat denk ik niet. Er zijn wachtrijen voor psychologenpraktijken en volgens het Trimbos-instituut krijgt 42,7 procent van alle Nederlanders ooit een stemmings-, angst- of gedragsstoornis (overigens vaak van korte duur). Ik ben geen rekenwonder, maar zelfs ik kan bedenken dat ‘bijna de helft’ heel veel is. Toch zijn we nog steeds in shock als een succesvolle radio-dj deelt dat hij zich depressief voelt en wordt er en public zelden gepraat over psychische problemen.

Neppe goednieuwsshow
“Breekt iemand z’n been, dan schrijven we massaal steunbetuigingen op het gips. Maar als iemand vertelt dat-ie depressief is, kijken we heel hard de andere kant op,” zegt de Canadese cabaretier Kevin Breel in zijn TED-talk. Deels zit dat ’m erin dat we tegenwoordig überhaupt niet zo happig zijn op het delen van negatieve gevoelens. In gesprekken vertellen we vooral graag hoe goed het met ons gaat, en social media zijn natuurlijk sowieso één grote goednieuwsshow.

Nog steeds bestaat het idee: gaat het niet goed? Dan moet je harder je best doen

Positieve dingen doornemen
Op die manier kan de kloof tussen hoe we ons vóórdoen en hoe we ons vóelen behoorlijk diep worden. Daar komt nog bij dat in onze prestatiemaatschappij nog steeds het idee bestaat dat geluk iets is wat je kunt verdienen. Gaat het even niet goed? Dan moet je gewoon wat harder je best doen. Of pas anders wat techniekjes uit de positieve psychologie toe. Nu is daar op zich natuurlijk niets mis mee, maar als er écht iets niet goed gaat in je hoofd, kunnen zulke goedbedoelde tips en tricks averechts werken, zegt hoogleraar klinische psychologie Filip Raes. “Denk aan tips als ‘neem elke avond voor het slapen gaan drie positieve dingen van die dag in gedachten’. Als je er echt doorheen zit, lukt dat je simpelweg niet. Onderzoek wijst uit dat hoe meer de nadruk wordt gelegd op positiviteit en gelukkig zijn, hoe meer je de echt kwetsbare groep, vaak de meer introverte, gevoelige mensen, in de marge drukt.”

Je bent niet alleen
Bovendien hangt er nog veel onwetendheid en onbegrip rond mentale problemen. Het is immers lastig dat je aan de buitenkant niet ziet wat zich aan de binnenkant afspeelt. Dat iemand die rijk, knap, succesvol en maatschappelijk geslaagd is alsnog kan lijden aan psychische problemen, vindt men vaak lastig te begrijpen, zegt psychiater Bram Bakker. “Er wordt nog steeds gedacht dat het zwakte is. Dat mensen met psychische problemen gewoon niet hard genoeg hun best doen of zich aanstellen.” En dus houden mensen hun mond dicht. “Ik verzon bijvoorbeeld allerlei smoesjes waarom ik niet naar verjaardagen of feestjes kon,” vertelt Annemiek Lely (27), die al sinds haar vijftiende met depressie kampt. “Ook omdat ik mezelf ‘anders’ en gek voelde. Pas sinds twee jaar heb ik het zelfvertrouwen om volledig open te zijn. Ik weet nu: ik ben niet gek, ik ben een prima persoon met een nare ziekte.”

‘Pas na jaren wist ik: ik ben niet gek, ik ben een prima persoon met een nare ziekte’

Om het bewustzijn te vergroten, zet Annemiek zich in voor ‘Samen sterk zonder stigma’. Ze deelde haar verhaal in een reclamecampagne van de Hersenstichting én zat samen met vriend Thom bij ‘De wereld draait door’. “Natuurlijk twijfel je even of je dat moet doen. Thom staat voor de klas, wil je dan wel met je kop op televisie over zo’n onderwerp? Zelf werk ik als freelancer in de creatieve sector. Wat als bedrijven me niet meer wilden inhuren? Bovendien: ik ben méér dan een meisje met depressie. Toch ben ik blij dat ik het gedaan heb. Alleen al vanwege alle mailtjes van mensen die hun eigen verhaal deelden.

Openhartig
Goh, dacht ik, had ik maar eerder geweten hoeveel mensen hiermee kampen.” Precies daarom schreef journalist Maggy van Eijk (28) het boek ‘Onthoud dit als je verdrietig bent’, waarin ze openhartig vertelt over de psychische aandoeningen waarmee ze kampt. Terwijl de Nederlandse als succesvolle expat voor bedrijven als Buzzfeed en BBC in Londen werkte, stuiterde ze jarenlang van paniekaanval naar zelfbeschadiging naar overmatig drinken. “Ik wil mensen laten weten dat ze niet alleen zijn. Dat hoe eng, moeilijk of extreem jouw situatie ook lijkt, er iemand is die hetzelfde meemaakt.”

Bang voor een label
Als het om taboes gaat, denkt Maggy dat we op de goede weg zitten. “Mensen praten er makkelijker over, vooral over depressie, angststoornissen en stress. Maar als het gaat om andere psychische aandoeningen die niet zo bekend zijn, zoals borderline- persoonlijkheidsstoornis, schizofrenie of bipolaire stoornis, heerst er nog veel schaamte. Mensen zijn bang voor een label en vermijden hulp.”

Mondje dicht op kantoor
Met name op hun werk houden mensen liever hun mond uit angst een baan of promotie mis te lopen. Raes: “Ik begeleidde jongeren met psychose-problematiek tijdens het solliciteren. De een vertelde potentiële werkgevers dat hij was opgenomen wegens een depressie, de ander maakte er maar een burn-out van omdat daar al meer begrip voor is. Totdat er meer kennis is over psychische problemen en er minder stigma’s omheen hangen, kan ik me voorstellen dat mensen op de werkvloer niet van de daken schreeuwen dat er iets in hun hoofd niet goed gaat. Ik kan alleen maar hopen dat ze wel íemand in hun directe omgeving in vertrouwen durven nemen,” zegt Raes. Een collega die je helpt als je erdoorheen zit, een vriendin die durft te vragen hoe het écht gaat of een familielid dat de vinger aan de pols houdt als diegene jou ziet afglijden. In een sterk sociaal netwerk schuilt de belangrijkste weerbaarheid tegen psychische problemen.

Jong geleerd
Juist daarom is het zo belangrijk dat er meer over gepraat wordt. Meer bewustwording zorgt immers voor meer kennis. En meer kennis leidt tot minder schaamte, waardoor mensen sneller durven aangeven dat het psychisch niet goed gaat en de drempel tot hulp zoeken lager wordt. Daar gaat het uiteindelijk om, want met de juiste hulp kan zo veel psychisch leed voorkomen worden. Raes pleit er daarom voor dat jongeren op middelbare scholen al een soort basiskennis over psychische klachten wordt bijgebracht. “Zodat iedereen weet wat geestelijke gezondheidsproblemen zijn, wat de signalen zijn, hoe je iemand het best kunt helpen en wat je kunt zeggen. We geven kinderen wel gymles, maar leren ze niet wat stress, angst of depressie is, terwijl er een grote kans is dat ze daar ooit mee te maken krijgen.”

Zoals schrijver Arnon Grunberg schreef: ‘Geluk is een passant, al denken veel mensen dat geluk een huisvriend moet zijn.’ Daarmee bedoelt-ie eigenlijk: het is normáál om je af en toe ongelukkig/somber/angstig/whatever te voelen. Soms een week, soms een maand en als je pech hebt veel langer. Laten we daar dus vooral niet moeilijk over gaan doen en er gewoon over praten. Het is al kut genoeg zónder dat je een masker moet opzetten voor de buitenwereld.

Menu
Ads for you!

Hi you!

We zien dat je een adblocker gebruikt, die ervoor zorgt dat je geen advertenties ziet op Glamour.
Dit vinden wij jammer, want daardoor missen we inkomsten die we hard nodig hebben om jou
de meest awesome content te bieden. Wil je ons helpen? Merk dan onze site als 'veilig' aan en volg deze instructies.

Dankjewel! X Glamour!

Sluiten