Dit is wat het vrouwenquotum inhoudt (en waarom het zo belangrijk is)

Hoe Nederland ervoor wil zorgen dat er meer vrouwen aan de top werken

vrouwenquotum
Edward BerthelotGetty Images

Al jaren wordt er in de politiek gediscussieerd of er een vrouwenquotum moet komen ja of nee. Wordt het tijd dat bedrijven verplicht vrouwen moeten aanstellen? De standpunten van politie partijen waren er lang over verdeeld, maar nu lijkt de kogel door de kerk. Een meerderheid in de Tweede Kamer stemt voor, en een wetsvoorstel is in de maak.

SP, D66, CDA, Denk, GroenLinks, 50Plus, Partij voor de Dieren en PvdA; al deze partijen zijn vóór een vrouwenquotum. Maar wat houdt zo'n quotum nou precies in?

Wat is het vrouwenquotum?

Het idee voor een vrouwenquotum is ontstaan als een oplossing tegen de genderverdeling aan de top van het bedrijfsleven, die aanzienlijk uit balans is – en ja: helaas in het voordeel van de man. Het voeren van de maatschappelijk discussie over waarom er meer vrouwen aan de top zouden moeten werken, blijkt niet genoeg om die balans te herstellen. En dus heeft de politiek nu ingestemd met een zogenaamd vrouwenquotum: een regeling die bedrijven verplicht om de raad van commissarissen van beursgenoteerde bedrijven – oftewel: een vertegenwoordigend lichaam van de aandeelhouders, óftewel: een raad die toezicht houdt op het bestuur – voor minimaal 30 procent uit vrouwen te laten bestaan.

Nu horen we je denken: maar zo'n raad van commissarissen bestaat uit aandeelhouders, en dus heeft zo'n vrouwenquotum niet direct invloed op de topposities van een bedrijf – bijvoorbeeld dat er meer vrouwelijke leidinggevenden komen en andere (management)functies gaan vervullen aan de top van het bedrijf. En dat klopt: de raad van commissarissen is inderdaad een raad die enkel advies geeft aan de raad van bestuur, een groep mensen die dan wél weer daadwerkelijk iets te zeggen heeft over wat er gebeurt in een bedrijf. Een vrouwenquotum (voor de raad van commissarissen, dus) voelt dan ook wellicht een stapje te ver verwijderd van het échte probleem. Maar volgens de regering zou een verhoging van het aantal vrouwen in de raad van commissarissen van grote invloed zijn op het aantal vrouwen in de raad van bestuur (momenteel slechts 8,5 procent) en dús in (top)posities op de werkvloer. Iets met een domino-effect.

30 procent vrouw
Het idee achter het vrouwenquotum is nu hopelijk iets meer duidelijk, maar de kans is groot dat je je (nog steeds) afvraagt waar die 30 procent in hemelsnaam vandaan komt. Die voelt toch ietwat random aan. Waarom niet 50 procent? Gezien de verdeling van man-vrouw in de samenleving zou een gelijke genderverdeling in de raad van commissarissen toch ook logischer zijn? We feel you. De reden dat het quotum dan toch blijft hangen op die 30 procent, heeft voornamelijk met twee redenen te maken. Ten eerste is 30 procent al een heel streven. Al sinds 2013 wordt er gestreefd naar een verdeling van 30/70, maar nog steeds is dat niet gelukt. Een quotum van 30 procent is momenteel dus al een hele uitdaging.

Daarnaast is er voor het bepalen van het quotum naar andere landen gekeken. Veel Europese landen gingen Nederland al voor met het instellen van een vrouwenquotum. Zo troffen België, Duitsland, Noorwegen, Spanje, Frankrijk en IJsland eerder al de maatregel. Nu er in Nederland ook een vrouwenquotum aan zit te komen, kijkt onze regering vooral een beetje bij andere landen af, hoe zij dat aangepakt hebben. Een quotum van 30 procent is daar het resultaat van.

Dit vinden we ervan
Die andere Europese landen tonen bovendien aan dat het vrouwenquotum succesvol is. De doorstroom van vrouwen naar topposities is in die landen in een versnelling terechtgekomen. En dat belooft veel goeds. Toch is niet iedereen positief over het vrouwenquotum, en zijn de meningen zijn aardig verdeeld.

Zo is een veelgehoorde reactie dat het geslacht er tijdens de selectieprocedure niet toe zou moeten doen, en dat er op kwaliteiten geselecteerd moet worden. Enerzijds een logische gedachtegang en inderdaad de manier waarop het idealistisch zou moeten gaan. Dat het in de paktijk alleen níet zo gaat, heeft uiteraard een reden. Columnist Ben Tiggelaar van NRC denkt het te weten, en licht zijn standpunt gevat toe. "Ik kan twee mogelijke redenen bedenken. A) Vrouwen zijn gewoon minder geschikt dan mannen voor dit soort functies en die 8,5 procent is het maximaal haalbare. B) Vrouwen zijn even geschikt als mannen voor dit soort functies, maar het selectieproces deugt niet. Als je stiekem denkt dat A waar is, zeg dat dan hardop en bewijs je stelling, zou ik zeggen. En als je net als ik denkt dat B waar is, dan is een quotum een prima instrument."

Who run the world?
Het vrouwenquotum kan dus worden gezien als een instrument, een hulpmiddel, een duwtje in de goede richtig. Maar is het quotum ook het énige hulpmiddel dat ervoor kan zorgen dat er meer vrouwen aan de top komen? Landen als Denemarken en Zweden laten zien dat het quotum absoluut niet ons laatste 'redmiddel' is. Daar worden andere regels getroffen om ervoor te zorgen dat vrouwen vaker vertegenwoordigd worden aan de top. Maatregelen als goedkopere kinderopvang en een langer vaderschapsverlof hebben ervoor gezorgd dat beide Scandinavische landen in de top tien van landen met de meeste vrouwen aan de top prijken. Nu wij nog.

Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van Wil je weten